همراهی خانواده

این پاسخ به کشور مقصد و مقطع تحصیلی شما بستگی دارد و آن را در اولین گفت‌وگو برای پروندهٔ خودتان روشن می‌گوییم. در بیشتر کشورهای اروپایی، همراهی خانواده حق خودکار نیست؛ معمولاً به تمکن مالی، مسکن مناسب و بیمهٔ درمانی برای کل خانواده بسته است. در اسپانیا همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال از همان مقطع کارشناسی می‌توانند همراه بیایند و در هلند هم همراهی در همهٔ مقطع‌ها ممکن است، هرچند همراهان در هلند اجازهٔ کار ندارند. در آلمان همراهی خانواده در همهٔ مقطع‌ها مشروط است؛ برای نمونه اگر اقامت شما دانشجویی باشد، باید ازدواج پیش از صدور اقامتتان ثبت شده باشد. در بریتانیا فقط دانشجوی دکترا یا مدرک پژوهشی و دانشجوی بورسیهٔ مستقیم دولت اجازهٔ آوردن همسر و فرزند دارد؛ کارشناسی، ارشد آموزشی و دورهٔ زبان این حق را ندارند. در مجارستان هم اقامت با هدف تحصیل، در هیچ مقطعی، مجوز الحاق خانواده نمی‌دهد. برای دیدن قانون دقیق هر کشور و هر مقطع در کنار هم، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

این به کشور، نوع اقامت همسر و گاهی مدرک زبان او بستگی دارد و برای هر پرونده جداگانه بررسی‌اش می‌کنیم. در آلمان همسری که اقامت پیوستن خانواده گرفته از همان ابتدا آزادانه کار می‌کند، چون قانون اقامت آلمان هر اجازهٔ اقامتی را با اجازهٔ کار همراه می‌داند مگر صریحاً منع شده باشد. در بریتانیا هم همسری که با ویزای همراهِ مسیر دکترا، مدرک پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی آمده اجازهٔ کار دارد، جز کار به‌عنوان ورزشکار حرفه‌ای. در سوی دیگر، در هلند و اسپانیا همسر دانشجو اصلاً اجازهٔ کار ندارد و هزینهٔ خانواده باید بدون درآمد او برنامه‌ریزی شود. در چک، همسری که در ماه‌های اول با اقامت خانوادگی آمده برای کار به مجوز جداگانه نیاز دارد، اما از ماه شانزدهم اقامت شما، با مسیر «پیوند خانوادگی»، بدون هیچ مجوزی می‌تواند کار کند. برای دیدن این قانون در کنار قانون کشورهای دیگر، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

فرزندان همراه در مدرسه‌های کشور مقصد ثبت‌نام می‌کنند و زبان آموزش، فاصلهٔ مدرسه تا محل سکونت و زمان ثبت‌نام را پیش از سفر برای شما روشن می‌کنیم. در بیشتر کشورهای اروپایی، تحصیل تا سن معینی اجباری و در مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ در هلند این بازه ۵ تا ۱۶ سالگی است و نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله هم تا گرفتن مدرک پایه ادامه می‌دهند. در آلمان تحصیل از ۶ سالگی اجباری و مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ اگر فرزند ۱۶ یا ۱۷ ساله هم‌زمان با شما نیاید و بعداً بخواهد بپیوندد، معمولاً باید گواهی زبان آلمانی سطح C1 داشته باشد. در ایتالیا و لیتوانی هم فرزندان همراه در مدرسهٔ دولتی محل سکونت، رایگان، ثبت‌نام می‌کنند. در بریتانیا فرزندان فقط در همان مسیرهای محدودی که خانواده اصلاً اجازهٔ همراهی می‌گیرد، یعنی دکترا، مدرک پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی، می‌توانند تحصیل کنند. برای دیدن شرط همراهی خانواده در هر کشور، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

برای دوره‌هایی که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴ (۱۱ دی ۱۴۰۲) به بعد شروع شده‌اند، دانشجوی بین‌المللی فقط در دو حالت می‌تواند همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال را همراه بیاورد: دکترا یا مدرک پژوهشی تمام‌وقت ۹ ماه یا بیشتر در دانشگاهی با سابقهٔ پایبندی به قوانین، یا بورسیهٔ مستقیم دولت بریتانیا یا دولت کشور خود برای دورهٔ تمام‌وقت ۶ ماه یا بیشتر.

دانشجوی ارشد آموزشی با هزینهٔ شخصی، کارشناسی و دوره‌های زبان نمی‌توانند خانواده را همراه بیاورند و خانواده بعداً هم نمی‌تواند به آن‌ها ملحق شود. اعتبار ویزای همراه با ویزای دانشجو تمام می‌شود. در آخرین بررسی ما این قانون همچنان برقرار بود.

دانشجو به‌عنوان حامی باید نشان دهد برای خانواده منابع مالی کافی دارد. رقم رسمی ادارهٔ مهاجرت هلند برای اقامت همسر، از ۱ ژوئیه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶، ماهانه ۲٬۳۳۷ یورو ناخالص بدون کمک‌هزینهٔ تعطیلات (یا ۲٬۵۲۳٫۹۶ یورو با آن) است. این رقم دوره‌ای به‌روز می‌شود.

دارندگان اقامت تحصیلی می‌توانند بورسیه، موجودی بانکی یا تأمین مالی شخص دیگر را هم در این محاسبه بیاورند. هزینهٔ درخواست اقامت برای همسر ۲۵۴ یورو و برای هر فرزند زیر ۱۸ سال ۸۵ یورو است. همسر و دانشجو هر دو باید ۲۱ سال یا بیشتر داشته باشند؛ اگر ازدواج پیش از آمدن به هلند انجام شده باشد، ۱۸ سال کافی است.

مبلغ و شکل دقیق نشان دادن منابع را پیش از درخواست، برای پروندهٔ شما جدا می‌سنجیم.

بله. در قانون اقامت آلمان، هر اجازهٔ اقامتی اجازهٔ کار هم می‌دهد مگر قانونی آن را منع کرده باشد، و برای همسرِ پیوسته به دانشجو چنین منعی نیست. شرط مهم پیش از سفر است: همسر معمولاً باید گواهی آلمانی در سطح A1 داشته باشد، مگر در موارد معافیت؛ مثلاً اگر اقامت شما پژوهشگر باشد.

بله، ولی فقط با مجوز کار. کارفرما این مجوز را از ادارهٔ کار اتریش (AMS) می‌گیرد و ادارهٔ کار اول بررسی می‌کند که جویندهٔ کار مناسبی در اتریش برای آن شغل هست یا نه؛ تصمیم حداکثر ۶ هفته طول می‌کشد. اگر دکترای شما با قرارداد پژوهشی و اقامت پژوهشگر باشد، همسر کارت قرمز-سفید-قرمز پلاس می‌گیرد و بدون مجوز کار می‌کند.

خیر. بر پایهٔ آیین‌نامهٔ مهاجرت اسپانیا، همسر یا فرزندانی که با اقامت خانوادگی دانشجو وارد می‌شوند، در طول این اقامت اجازهٔ کار ندارند؛ این محدودیت با وضعیت عمومی «پیوستن به خانواده» برای مقیمان دائم اسپانیا فرق دارد. هزینهٔ زندگی خانواده باید بدون تکیه بر درآمد همسر برنامه‌ریزی شود.

به‌طور معمول نه از روز اول. پلیس مهاجرت استونی به‌صراحت نوشته پیوستن همسر به حامیِ اقامت «تحصیل» فقط در موارد استثنایی ممکن است؛ دانشگاه تارتو هم همین را در راهنمای خودش به دانشجویان می‌گوید. اگر همراهی همسر برایتان مهم است، پیش از تصمیم دربارهٔ استونی، پرونده را با مشاور مهاجرت پلیس استونی مطرح می‌کنیم و کشورهایی مثل هلند را هم کنار آن می‌سنجیم.

همسر با اقامت پیوستن خانواده در نه ماه اول اجازهٔ کار مستقل ندارد؛ از ماه دهم به بعد، بدون نیاز به مجوز کار جداگانه می‌تواند مشغول شود.

نه به‌طور خودکار. باید کارفرمایی پیدا کند که از ادارهٔ کاریابی اسلوونی برگهٔ اطلاعات بگیرد؛ این اداره بازار کار را بررسی می‌کند و پاسخ و برگه را ظرف ۵ روز کاری می‌فرستد. سپس دسترسی به بازار کار روی کارت اقامت درج می‌شود و کار باید ظرف ۳۰ روز شروع شود. برای تمدید اقامت همسر، دانستن اسلوونیایی در سطح پایهٔ گذران زندگی هم لازم است.

طبق مادهٔ ۴۵ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون مهاجرت، کودک خارجی مستقل از وضع اقامتش حق آموزش دارد و ثبت‌نام مدرسه را می‌توان در هر زمانی از سال تحصیلی درخواست داد. زبان آموزش، مدرسهٔ دولتی ایتالیایی است و کودک معمولاً در پایهٔ هم‌سن خودش ثبت‌نام می‌شود، مگر شورای معلمان با توجه به سوابق تحصیلی و مدارک او در ایران پایهٔ دیگری را تصویب کند. آموزش از ۶ سالگی به مدت ۱۰ سال اجباری و رایگان است و همان حقوقی را دارد که کودکان ایتالیایی دارند.

در ارشد، نه. دانشجوی کارشناسی، ارشد و دورهٔ زبان نمی‌تواند برای همسر و فرزند اقامت خانوادگی بگیرد و آن‌ها فقط با ویزای مستقل خودشان، مثلاً به‌عنوان دانشجو، می‌توانند بیایند. در دورهٔ جست‌وجوی کار پس از تحصیل هم این امکان نیست. اگر پس از ارشد مجوز کار مهارت‌های حیاتی بگیرید، خانواده می‌تواند بی‌درنگ درخواست بدهد و همسر اجازهٔ کار هم دارد. تصمیم نهایی با ادارهٔ مهاجرت ایرلند است.

پروندهٔ خانواده باید کپی کارت اقامت شما و قرارداد اجارهٔ ثبت‌شده در نشانیِ ثبت‌شدهٔ شما در بلژیک را داشته باشد؛ برای همین معمولاً پس از رسیدن و ثبت نشانی شما بررسی می‌شود. دانشگاه گنت می‌گوید درخواست خانواده را می‌شود همراه ویزای شما شروع کرد، اما پس از رسیدن شما بررسی می‌شود و حدود ۹ ماه طول می‌کشد. پس برنامه را طوری می‌چینیم که شما زودتر بروید، خانه‌ای با اتاق کافی بگیرید و پروندهٔ خانواده بی‌فاصله کامل شود.

بله، اما معمولاً در مرحلهٔ دوم. شما اول با ویزای D می‌روید و اقامت تحصیلی می‌گیرید. سپس درخواست پیوستن همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال را در ادارهٔ مهاجرت بلغارستان می‌دهید؛ آیین‌نامهٔ رسمی اجازهٔ اقامت دست‌کم یک‌ساله را شرط کرده است. برای خانواده مسکن، بیمه و منابع مالی دست‌کم برابر حداقل دستمزد ماهانه (۶۲۰٫۲۰ یورو در ۲۰۲۶) لازم است. تصمیم پس از استعلام امنیتی تا یک ماه گرفته می‌شود و پس از آن خانواده ویزای D می‌گیرد.

آموزش از ۶ تا ۱۸ سالگی در پرتغال اجباری و در مدرسهٔ دولتی رایگان است و ندانستن پرتغالی مانع ثبت‌نام نمی‌شود. وزارت آموزش پرتغال برنامه‌ای رسمی به نام «پرتغالی به‌عنوان زبان غیرمادری» (PLNM) دارد که ابتدا با آزمون تعیین‌سطح، جایگاه زبانی دانش‌آموز تازه‌وارد را می‌سنجد و سپس بر همان اساس برنامهٔ حمایت آموزشی و کلاس‌های تقویتی پرتغالی برایش تنظیم می‌کند. این حمایت، همراه با ورود تدریجی به برنامهٔ درسی عادی، تا وقتی دانش‌آموز بتواند مثل بقیهٔ کلاس درس‌ها را دنبال کند ادامه دارد.

از روز اول با «ویزا یا اقامت بلندمدت برای مقاصد خانوادگی» می‌توانند بیایند؛ این مسیر بررسی موردی دارد، حداکثر یک سال اعتبار دارد و همسر برای کار به مجوز کار جداگانه نیاز دارد. از ماه شانزدهم اقامت دانشجویی شما به بعد (اگر هر دو همسر دست‌کم ۲۰ سال سن داشته باشند)، می‌توانید برای اقامت کامل‌تر «پیوند خانوادگی» اقدام کنید که در آن همسر بدون هیچ مجوزی دسترسی آزاد به بازار کار دارد. در هر دو مسیر، منابع مالی کافی برای کل خانواده لازم است.

بله. اجازهٔ اقامت همراهِ دانشجو حق کار هم می‌دهد و همسر برای هر کاری، حتی کسب‌وکار شخصی، به مجوز جدا نیاز ندارد. شرطش این است که در همان نشانی دانشجو زندگی کند. تمکن همسر، یعنی ۸۹٬۱۱۲ کرون برای یک سال، باید پیش از درخواست و به نام خود دانشجو آماده باشد.

طبق قانون آموزش رومانی، فرزندان اتباع کشورهای ثالث – از جمله ایران – که اقامت قانونی دارند، در دورهٔ آموزش اجباری با همان شرایط کودکان رومانیایی به مدرسه راه پیدا می‌کنند و این حق تبعیضی ندارد. زبان اصلی آموزش رومانیایی است، هرچند برخی مدرسه‌ها به زبان اقلیت‌های ملی یا زبان‌های بین‌المللی هم درس می‌دهند. کارنامه و مدارک تحصیلی قبلی فرزند باید ترجمه و تأیید شود و مرکز ملی تشخیص و هم‌ارزی مدارک (CNRED) در وزارت آموزش دربارهٔ پایه یا سطح متناظر آن در نظام رومانی تصمیم می‌گیرد.

بله. همسر، شریک ثبت‌شده یا شریک هم‌خانهٔ دانشجوی کارشناسی، ارشد یا دکترا، اقامت و اجازهٔ کار را برای همان مدت اقامت دانشجو می‌گیرد و در این مدت حق کار دارد. سقف ۱۵ ساعت در هفته که از ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ اجرا می‌شود، در صفحه‌های ادارهٔ مهاجرت برای خود دانشجوی کارشناسی و ارشد آمده است، نه برای همسر. اقامت همسر به اقامت دانشجو بسته است؛ اگر اقامت دانشجو لغو شود یا پیوند خانوادگی از میان برود، اقامت همسر هم ممکن است لغو شود. بودجهٔ ماه‌های اول را بدون درآمد همسر می‌بندیم، چون پیدا کردن کار زمان می‌برد.

ممکن است، اما نه با اقامت خانوادگی دانشجو. در ارشد، همسر و فرزندان باید جداگانه ویزای بلندمدت «بازدیدکننده» بگیرند. برای یک بزرگسال منابعی دست‌کم ۱٬۴۷۷٫۹۳ یورو خالص در ماه (۱۷٬۷۳۵٫۱۹ یورو در سال)، بیمهٔ درمانی برای کل مدت و تعهد کتبی به کار نکردن لازم است و همسر در این مدت اجازهٔ کار ندارد. راه دوم «پیوستن خانواده» است که کارت اقامت دانشجویی هم برای آن پذیرفته می‌شود: پس از ۱۸ ماه اقامت، اگر درآمد پایدار شما در ۱۲ ماه گذشته برای خانوادهٔ ۲ یا ۳ نفره به‌طور میانگین دست‌کم ۱٬۸۶۷٫۰۲ یورو ناخالص در ماه باشد و خانهٔ مناسب داشته باشید. کار دانشجویی سقف ۹۶۴ ساعت در سال دارد و رسیدن به این درآمد فقط از آن آسان نیست. در این مسیر همسر با ویزای بلندمدتی که حکم اقامت دارد می‌آید و سپس کارت «زندگی خصوصی و خانوادگی» می‌گیرد که اجازهٔ کار دارد. تصمیم ویزا با سفارت و تصمیم پیوستن خانواده با استانداری است.

برای دانشجوی کارشناسی، ارشد یا دکترا با اقامت پیوستهٔ تحصیلی، بله؛ به شرط نشان‌دادن تمکن مالی کل خانواده (۸۰۰ یورو برای شما به‌علاوه رقم هر همراه). برای دوره‌های کوتاه‌مدت غیرمدرکی یا زبان که اقامت موقت می‌گیرند، این مسیر محدودتر و کم‌اطمینان‌تر است.

به‌طور معمول نه. قانون پیوند خانوادهٔ قبرس به دو سال اقامت قانونی و چشم‌انداز معقول اقامت دائم نیاز دارد و دانشجو از این شرط معاف نیست، پس در سال‌های نخست کارشناسی یا ارشد این مسیر معمولاً باز نیست. در دکترا که دوره طولانی‌تر است، امکان بررسی هست اما تضمینی نیست و تصمیم نهایی با ادارهٔ مهاجرت قبرس است.

اگر برای کارشناسی، ارشد یا دکترا (تحصیل دانشگاهی) اقامت می‌گیرید، بله؛ همسر و فرزند زیر ۱۸ سال می‌توانند برای «پیوستن خانواده» اقدام کنند، به شرط بیمهٔ درمانی و منابع مالی کافی. اگر فقط یک دورهٔ زبان مستقل و جدا از پذیرش دانشگاه می‌روید، این مسیر باز نیست، چون آن اقامت در ردهٔ «سایر اهداف» غیرقابل‌تمدید قرار می‌گیرد. تصمیم نهایی همیشه با ادارهٔ مهاجرت کرواسی (MUP) است.

در صفحه‌های رسمی‌ای که بررسی کردیم قاعدهٔ روشن و یک‌دستی دربارهٔ حق کار خودکار همسر همراهِ دانشجو منتشر نشده است. این نکته را پیش از تصمیم‌گیری نهایی، برای پروندهٔ مشخص شما از ادارهٔ مهاجرت لتونی (PMLP) استعلام می‌کنیم.

نه به‌طور خودکار. الحاق خانوادهٔ استاندارد معمولاً به ۱۲ ماه اقامت شما نیاز دارد، مگر وضعیت شما «محقق» باشد. مسیر جایگزین، اقامت مستقل همسر با «دلایل شخصی» است، به شرط آنکه همسر خودش منابع مالی کافی نشان دهد؛ این مسیر از سال اول هم قابل بررسی است.

می‌تواند درخواست اقامت جداگانه بدهد، اما این مسیر در لهستان یک حق خودکار نیست؛ ادارهٔ استانی مهاجرت پروندهٔ او را جدا از شما بررسی می‌کند و باید تمکن مالی ماهانهٔ خودش (حدود ۱۸۸ یورو) و بیمهٔ درمانی را نشان دهد. اقامت با عنوان رسمی «پیوستن به خانواده» و حق تضمین‌شده، تنها پس از آن‌که دو سال متوالی روی اقامت تحصیلی بوده‌اید در دسترس است.

طبق پورتال رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا برای لیتوانی، همسر همراه دانشجوی دکترا نیازی به گرفتن مجوز کار جداگانه ندارد و از همان زمان صدور اقامتش می‌تواند مشغول به کار شود. همین پورتال تصریح می‌کند همسر می‌تواند شغل یا کارفرمایش را هم بدون محدودیت خاصی عوض کند. این حق فقط در مسیر دکتراست؛ چون همراه‌آوری خانواده برای کارشناسی و ارشد اصلاً امکان‌پذیر نیست، این پرسش برای آن دو مقطع موضوعیت ندارد.

معمولاً نه. سیاست اعضای خانواده و مقررات پیوست خانواده در مالت می‌خواهد که شما دست‌کم حدود یک سال اقامت قانونی داشته باشید و پیش از آن، خانواده درآمد یا منابع مالی کافی و بیمهٔ درمانی هر نفر را نشان دهد.

طبق فکت‌شیت رسمی ادارهٔ ملی مهاجرت مجارستان، دارندهٔ اقامت با هدف تحصیل نمی‌تواند برای همسر یا فرزندش اقامت الحاق خانواده بگیرد؛ این قاعده در کارشناسی، ارشد، دورهٔ زبان و همهٔ دوره‌های دکترای معمول برقرار است. مسیر جداگانهٔ «اقامت پژوهشگر» دکترا هم وجود دارد، اما بند الحاق خانوادهٔ همان فکت‌شیت رسمی فقط دربارهٔ خانواده‌ای است که پیش‌تر اقامت اتحادیهٔ اروپا داشته؛ برای خانواده‌ای که مستقیم از ایران اعزام می‌شود، مسیر رسمی مشخصی برای الحاق خانواده دیده نمی‌شود. تنها استثنای صریح، فرزندی است که در طول اقامت دانشجو در خودِ مجارستان به دنیا بیاید.

با اقامت، نه. اقامت تحصیلی کارشناسی و ارشد راهی برای اقامت همسر باز نمی‌کند؛ همسرتان فقط می‌تواند با ویزای توریستی تا سه ماه سفر کند. اگر همراهی همسر از همان سال اول اولویت است، دکترا با قرارداد میزبانی پژوهشی رسمی یا کشوری مثل هلند را هم با هم می‌سنجیم.