تحصیل در چک، با شهریهٔ پایین و مسیر روشن برای خانواده

از روز اول با «ویزا یا اقامت بلندمدت برای مقاصد خانوادگی» می‌توانند بیایند؛ این مسیر بررسی موردی دارد، حداکثر یک سال اعتبار دارد و همسر برای کار به مجوز کار جداگانه نیاز دارد. از ماه شانزدهم اقامت دانشجویی شما به بعد (اگر هر دو همسر دست‌کم ۲۰ سال سن داشته باشند)، می‌توانید برای اقامت کامل‌تر «پیوند خانوادگی» اقدام کنید که در آن همسر بدون هیچ مجوزی دسترسی آزاد به بازار کار دارد. در هر دو مسیر، منابع مالی کافی برای کل خانواده لازم است.

بله، اما فقط برای برنامه‌هایی که به زبان چک تدریس می‌شوند؛ این برنامه‌ها برای دانشجوی هر ملیتی، از جمله ایرانی، رایگان است. رسیدن به این مسیر معمولاً به یک دورهٔ آمادگی زبان چک (سطح B2) و قبولی در آزمون ورودی همان برنامه نیاز دارد. برنامه‌های انگلیسی‌زبان شهریه دارند، معمولاً چند هزار یورو در سال، اما هنوز از بسیاری کشورهای اروپای غربی ارزان‌ترند.

درخواست مستقیم در سفارت چک در تهران، با وقت قبلی از راه ایمیل، ثبت می‌شود؛ این سفارت فقط به تبعهٔ ایران یا مقیمان دست‌کم دوسالهٔ ایران رسیدگی می‌کند. وزارت کشور چک تا ۶۰ روز برای تصمیم وقت دارد. پس از تأیید، با ویزای ورود بلندمدت وارد چک می‌شوید و برای کارت اقامت به ادارهٔ منطقه‌ای مهاجرت مراجعه می‌کنید.

بررسی رشته و دانشگاه را از ۹ تا ۱۲ ماه، و در حالت ایده‌آل از ۱۲ تا ۱۸ ماه پیش از شروع ترم پاییز شروع کنید. مهلت درخواست بیشتر برنامه‌ها بین فوریه تا آوریل است و نتیجهٔ پذیرش معمولاً ژوئن یا ژوئیه اعلام می‌شود؛ از همان‌جا تا گرفتن اقامت و رسیدن به چک، چند ماه دیگر لازم است. اگر مسیر چک‌زبان را انتخاب کرده باشید، دورهٔ آمادگی زبان و شناسایی مدرک تحصیلی هم باید زودتر در همین جدول زمانی جا بگیرد.

نه؛ ادارهٔ مهاجرت چک باز کردن حساب مسدود را الزامی نمی‌داند. می‌توانید بخشی از تمکن مالی را با تعهدنامهٔ دانشگاه یا سازمان حامی برای یک ماه از حداقل معیشت پوشش دهید و باقی‌مانده را با گواهی موجودی حساب بانکی خودتان، تا سقف فرمول رسمی، نشان دهید؛ بورسیهٔ رسمی هم می‌تواند جای بخشی از این مدرک را بگیرد. نکتهٔ مهم این است که پولِ نشان‌داده‌شده باید واقعاً در دسترس و قابل برداشت شما باشد.

شما و همسرتان، تا وقتی با ویزای یک‌سالهٔ مقاصد خانوادگی هستید، هرکدام باید بیمهٔ درمانی جامع خصوصی با پوشش حداقل ۴۰۰ هزار یورو بخرید. اما از ابتدای ۲۰۲۴، فرزند زیر ۱۸ سالی که اقامت بلندمدت دارد (نه ویزای یک‌سالهٔ مرحلهٔ اول)، خودبه‌خود مشمول بیمهٔ درمانی همگانی دولتی چک می‌شود و شما به‌جای بیمهٔ خصوصی، حق بیمهٔ ماهانهٔ همان صندوق را برایش می‌پردازید. در مرحلهٔ اول که فرزند هنوز با ویزای مقاصد خانوادگی است، همچنان باید بیمهٔ خصوصی جداگانه برایش تهیه کنید.

بله، زبان آموزش در مدرسه‌های دولتی چک، چک است و مدرسهٔ دولتی انگلیسی‌زبان رایگان وجود ندارد. اما ادارات آموزش استانی برای کودکان خارجی‌ای که چک بلد نیستند، دورهٔ آمادگی رایگان زبان چک برگزار می‌کنند و طبق قانون، همهٔ کودکان خارجی مقیم، صرف‌نظر از نوع اقامت یا دانش زبان، حق مدرسهٔ دولتی رایگان دارند. ثبت‌نام هرسال بین ۱۵ ژانویه تا ۱۵ فوریه است، هرچند ثبت‌نام در میانهٔ سال تحصیلی هم ممکن است.

دانشجوی تمام‌وقت رشتهٔ مصوب دانشگاهی نیاز به مجوز کار جداگانه ندارد و سقف ساعتی رسمی هم روی این نوع کار گذاشته نشده؛ فقط کارفرما باید اشتغال را به ادارهٔ کار گزارش دهد. قرارداد رایج کار پاره‌وقت دانشجویی «DPČ» تا میانگین ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم اجازه می‌دهد، یا قرارداد «DPP» با سقف ۳۰۰ ساعت در سال نزد هر کارفرما. همسر تا وقتی با اقامت مقاصد خانوادگی است، برای کار به مجوز کار جداگانه نیاز دارد؛ این شرط فقط با اقامت پیوند خانوادگی، از ماه شانزدهم، برداشته می‌شود.

تا ۹ ماه می‌توانید با اقامت بلندمدت جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار در چک بمانید؛ این اقامت قابل تمدید نیست. در همین مدت دسترسی آزاد به بازار کار دارید و اگر پیشنهاد شغلی مناسب پیدا کنید، برای «کارت کارمند» یا، در سطح درآمد بالاتر، «کارت آبی اروپا» اقدام می‌کنید. برای راه‌اندازی کسب‌وکار هم، برخلاف روال معمول که ۵ سال اقامت پیشین لازم دارد، می‌توانید مستقیم برای اقامت بلندمدت کسب‌وکار درخواست دهید.