پرسش‌های پرتکرار

خیر. هیچ مؤسسه‌ای نمی‌تواند نتیجهٔ ویزا را تضمین کند؛ تصمیم فقط با سفارت و ادارهٔ مهاجرت کشور مقصد است.

کار ما آماده‌سازی پرونده‌ای کامل، دقیق و به‌موقع است. اگر در پرونده نقطهٔ ضعفی ببینیم، مثلاً در منابع مالی یا هم‌خوانی رشته با سوابق، پیش از ارسال با شما در میان می‌گذاریم تا تصمیم را با اطلاعات کامل بگیرید.

به کشور، مقطع و زمان شروع دوره بستگی دارد. برای شروع دوره در پاییز، بهتر است کار را از پاییز سال قبل آغاز کنید.

چند زمان رسمی که در برنامه‌ریزی حساب می‌کنیم: در هلند، مهلت عمومی اپلای بیشتر برنامه‌ها ۱ مه (۱۱ اردیبهشت) و برای رشته‌های ظرفیت‌محدود ۱۵ ژانویه (۲۵ دی) است و ادارهٔ مهاجرت هلند تا ۶۰ روز برای تصمیم دربارهٔ اقامت تحصیلی و تا ۹۰ روز برای اقامت همسر وقت دارد. در بریتانیا، تصمیم ویزای دانشجویی از خارج معمولاً حدود سه هفته طول می‌کشد و بررسی گواهی ATAS برای رشته‌های حساس دست‌کم ۳۰ روز کاری.

مهلت دقیق هر دانشگاه را در برنامهٔ زمانی شما جدا می‌نویسیم.

برای برنامه‌های انگلیسی‌زبان معمولاً یکی از آزمون‌های IELTS Academic، TOEFL iBT یا Cambridge پذیرفته می‌شود و نمرهٔ لازم را هر برنامه تعیین می‌کند.

در هلند، حداقل سطح برای کارشناسی و ارشد انگلیسی‌زبان معادل IELTS ۶٫۰ است و دانشگاه می‌تواند نمرهٔ بالاتری بخواهد. در بریتانیا، برای مقطع دانشگاهی سطح B2 لازم است و دانشگاه می‌تواند خودش آن را بسنجد؛ برای دوره‌های پایین‌تر از مقطع دانشگاهی، آزمون تأییدشدهٔ ویزا مانند IELTS for UKVI لازم است که در تهران هم برگزار می‌شود.

برای کم کردن این خطر، از اول فهرستی متعادل از دانشگاه‌ها می‌چینیم؛ نه فقط گزینه‌های دور از دسترس.

اگر پاسخ مثبتی نیامد، دلیل‌ها را با هم مرور می‌کنیم و گزینه‌های بعدی را روشن می‌کنیم: نوبت پذیرش بعد، برنامه‌های دیگر، یا تقویت بخشی از پرونده مثل مدرک زبان. دربارهٔ این حالت و هزینهٔ آن، پیش از شروع کار صریح و مکتوب توافق می‌کنیم.

بله. همراهی ما با صدور ویزا تمام نمی‌شود. در هفته‌های اول، در ثبت محل سکونت، کارهای اداری اقامت، حساب بانکی، بیمه و ثبت‌نام مدرسهٔ فرزندان کنارتان هستیم.

پیش از سفر هم فهرست این کارها را با موعد هر کدام به شما می‌دهیم تا روزهای اول آرام‌تر بگذرد.

هزینه‌ها دو بخش دارد و هر دو را از اول و کامل می‌گوییم.

بخش اول، هزینه‌های رسمی کشور مقصد است: شهریه، هزینهٔ اقامت یا ویزا، بیمهٔ درمانی و هزینهٔ زندگی. این ارقام را از منابع رسمی همان کشور می‌آوریم، تاریخ آخرین بررسی را کنارشان می‌نویسیم و ثابت و متغیر را جدا می‌کنیم.

بخش دوم، هزینهٔ خدمات رادون است که پیش از شروع کار، کامل و مکتوب اعلام می‌شود. برای برآورد اولیه می‌توانید از ابزار برآورد هزینه در صفحهٔ هزینه‌ها استفاده کنید.

این پاسخ به کشور مقصد و مقطع تحصیلی شما بستگی دارد و آن را در اولین گفت‌وگو برای پروندهٔ خودتان روشن می‌گوییم. در بیشتر کشورهای اروپایی، همراهی خانواده حق خودکار نیست؛ معمولاً به تمکن مالی، مسکن مناسب و بیمهٔ درمانی برای کل خانواده بسته است. در اسپانیا همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال از همان مقطع کارشناسی می‌توانند همراه بیایند و در هلند هم همراهی در همهٔ مقطع‌ها ممکن است، هرچند همراهان در هلند اجازهٔ کار ندارند. در آلمان همراهی خانواده در همهٔ مقطع‌ها مشروط است؛ برای نمونه اگر اقامت شما دانشجویی باشد، باید ازدواج پیش از صدور اقامتتان ثبت شده باشد. در بریتانیا فقط دانشجوی دکترا یا مدرک پژوهشی و دانشجوی بورسیهٔ مستقیم دولت اجازهٔ آوردن همسر و فرزند دارد؛ کارشناسی، ارشد آموزشی و دورهٔ زبان این حق را ندارند. در مجارستان هم اقامت با هدف تحصیل، در هیچ مقطعی، مجوز الحاق خانواده نمی‌دهد. برای دیدن قانون دقیق هر کشور و هر مقطع در کنار هم، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

این به کشور، نوع اقامت همسر و گاهی مدرک زبان او بستگی دارد و برای هر پرونده جداگانه بررسی‌اش می‌کنیم. در آلمان همسری که اقامت پیوستن خانواده گرفته از همان ابتدا آزادانه کار می‌کند، چون قانون اقامت آلمان هر اجازهٔ اقامتی را با اجازهٔ کار همراه می‌داند مگر صریحاً منع شده باشد. در بریتانیا هم همسری که با ویزای همراهِ مسیر دکترا، مدرک پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی آمده اجازهٔ کار دارد، جز کار به‌عنوان ورزشکار حرفه‌ای. در سوی دیگر، در هلند و اسپانیا همسر دانشجو اصلاً اجازهٔ کار ندارد و هزینهٔ خانواده باید بدون درآمد او برنامه‌ریزی شود. در چک، همسری که در ماه‌های اول با اقامت خانوادگی آمده برای کار به مجوز جداگانه نیاز دارد، اما از ماه شانزدهم اقامت شما، با مسیر «پیوند خانوادگی»، بدون هیچ مجوزی می‌تواند کار کند. برای دیدن این قانون در کنار قانون کشورهای دیگر، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

فرزندان همراه در مدرسه‌های کشور مقصد ثبت‌نام می‌کنند و زبان آموزش، فاصلهٔ مدرسه تا محل سکونت و زمان ثبت‌نام را پیش از سفر برای شما روشن می‌کنیم. در بیشتر کشورهای اروپایی، تحصیل تا سن معینی اجباری و در مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ در هلند این بازه ۵ تا ۱۶ سالگی است و نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله هم تا گرفتن مدرک پایه ادامه می‌دهند. در آلمان تحصیل از ۶ سالگی اجباری و مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ اگر فرزند ۱۶ یا ۱۷ ساله هم‌زمان با شما نیاید و بعداً بخواهد بپیوندد، معمولاً باید گواهی زبان آلمانی سطح C1 داشته باشد. در ایتالیا و لیتوانی هم فرزندان همراه در مدرسهٔ دولتی محل سکونت، رایگان، ثبت‌نام می‌کنند. در بریتانیا فرزندان فقط در همان مسیرهای محدودی که خانواده اصلاً اجازهٔ همراهی می‌گیرد، یعنی دکترا، مدرک پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی، می‌توانند تحصیل کنند. برای دیدن شرط همراهی خانواده در هر کشور، جدول همراهی خانواده در هر کشور را در صفحهٔ خانواده ببینید.

برای دوره‌هایی که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴ (۱۱ دی ۱۴۰۲) به بعد شروع شده‌اند، دانشجوی بین‌المللی فقط در دو حالت می‌تواند همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال را همراه بیاورد: دکترا یا مدرک پژوهشی تمام‌وقت ۹ ماه یا بیشتر در دانشگاهی با سابقهٔ پایبندی به قوانین، یا بورسیهٔ مستقیم دولت بریتانیا یا دولت کشور خود برای دورهٔ تمام‌وقت ۶ ماه یا بیشتر.

دانشجوی ارشد آموزشی با هزینهٔ شخصی، کارشناسی و دوره‌های زبان نمی‌توانند خانواده را همراه بیاورند و خانواده بعداً هم نمی‌تواند به آن‌ها ملحق شود. اعتبار ویزای همراه با ویزای دانشجو تمام می‌شود. در آخرین بررسی ما این قانون همچنان برقرار بود.

نوع و هزینهٔ بیمهٔ درمانی از کشوری به کشور دیگر فرق می‌کند و بیمهٔ مناسب هر عضو خانواده را جدا برای پروندهٔ شما بررسی می‌کنیم. در بریتانیا دانشجو و هر همراه هنگام درخواست ویزا هزینهٔ درمان (IHS) را یکجا برای کل مدت اقامت می‌پردازند و در ازای آن از خدمات درمانی دولتی (NHS) استفاده می‌کنند. در هلند اگر فقط درس می‌خوانید باید بیمهٔ خصوصی یا بیمهٔ معتبر کشور مبدأ داشته باشید نه بیمهٔ پایهٔ هلند؛ اگر کار پاره‌وقت شروع کنید، بیمهٔ پایهٔ هلند اجباری می‌شود. در آلمان بیمهٔ درمانی شرط صدور اقامت است؛ بیمهٔ دولتی دانشجویی تا ۳۰ سالگی معمولاً ماهانه حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ یورو است. در مالت، برای پیوستن خانواده باید بیمهٔ درمانی دست‌کم ۱۰۰ هزار یورویی برای هر عضو نشان دهید و در رومانی عضویت دانشجو در بیمهٔ سلامت دولتی، شرط پیوستن خانواده است. برای دیدن رقم دقیق بیمهٔ هر کشور در کنار هزینه‌های دیگر، صفحهٔ هزینه‌ها را ببینید.

رقم و شکل نشان‌دادن تمکن مالی در هر کشور فرق می‌کند و مبلغ دقیق را پیش از درخواست برای پروندهٔ شما جدا می‌سنجیم. در بریتانیا، افزون بر شهریهٔ پرداخت‌نشدهٔ سال اول، باید هزینهٔ زندگی دانشجو و هر همراه را تا ۹ ماه نشان دهید که رقم آن در لندن و دیگر شهرها فرق دارد و باید ۲۸ روز پیاپی در حساب مانده باشد. در هلند دانشجو باید برای ۱۲ ماه، ماهانه ۱٬۱۳۰٫۷۷ یورو (رقم ۲۰۲۶) نشان دهد و اگر خانواده همراه است، شرط مالی اقامت همسر هم جداگانه برآورده شود. در آلمان معمولاً یک‌جا در حساب مسدود، ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال کافی است و اگر خانواده همراه باشد، هزینهٔ زندگی کل خانواده هم باید جدا نشان داده شود. در اتریش رقم رسمی برای زوج همراه ماهانه ۲٬۰۶۴٫۱۲ یورو و برای هر فرزند ۲۰۱٫۸۸ یورو (۲۰۲۶) است؛ در فنلاند هم رقم همراهان بسته به شهر فرق دارد، در منطقهٔ هلسینکی حدود ۳۶۰ تا ۶۱۰ یورو در ماه و در شهرهای دیگر کمتر. برای دیدن رقم هر کشور در کنار شهریه و هزینهٔ زندگی، صفحهٔ هزینه‌ها را ببینید.

به نوع ارشد بستگی دارد. برای دوره‌هایی که از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴ (۱۱ دی ۱۴۰۲) به بعد شروع شده‌اند، دانشجوی ارشد آموزشی با هزینهٔ شخصی نمی‌تواند همسر و فرزندان را همراه بیاورد. خانواده بعداً هم نمی‌تواند به او ملحق شود.

دو استثنا وجود دارد: ارشد پژوهشی تمام‌وقت ۹ ماه یا بیشتر که بخش پژوهش آن از بخش آموزشی بزرگ‌تر است، و بورسیهٔ مستقیم دولت بریتانیا یا دولت کشور خودتان برای دوره‌ای بیش از ۶ ماه. در این دو حالت همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال می‌توانند ویزای همراه بگیرند.

اگر ارشد آموزشی همراه با خانواده برایتان مهم است، هلند را هم کنار آن می‌سنجیم. در هلند خانواده در همهٔ مقطع‌ها، با شرط منابع مالی، می‌تواند همراه دانشجو بیاید.

برای درخواست تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ (۱۰ دی ۱۴۰۵) دو سال و برای درخواست از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۷ (۱۱ دی ۱۴۰۵) هجده ماه است. برای دکترا سه سال است. پس کسی که دوره‌اش از پاییز ۲۰۲۶ به بعد شروع می‌شود، پس از کارشناسی یا ارشد با قاعدهٔ هجده‌ماهه روبه‌روست.

درخواست را باید داخل بریتانیا و پیش از پایان ویزای دانشجویی بدهید، پس از آن‌که دانشگاه پایان موفق دوره را به ادارهٔ مهاجرت اعلام کرد. هزینهٔ درخواست ۹۳۷ پوند و هزینهٔ درمان معمولاً سالانه ۱٬۰۳۵ پوند است.

با این ویزا در بیشتر شغل‌ها کار می‌کنید. ویزا تمدید نمی‌شود، ولی ممکن است بتوانید به ویزای دیگری مانند Skilled Worker تغییر وضعیت دهید. همسر و فرزندانی که همراه ویزای دانشجویی شما بوده‌اند، اگر شرایط را داشته باشند، می‌توانند برای ماندن درخواست بدهند.

اگر ویزای همراه گرفته باشد، بله. همسری که در مسیر دکترا، ارشد پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی ویزای همراه دارد اجازهٔ کار دارد و خوداشتغالی هم برایش مجاز است. تنها کار به‌عنوان ورزشکار یا مربی حرفه‌ای ممنوع است.

در چند حالت خاص این اجازه محدود است. مثلاً اگر همسر پیش‌تر همراه شما بوده و شما برای دورهٔ تازه‌ای کمتر از ۹ ماه اجازهٔ اقامت می‌گیرید، یا دورهٔ تازه پایین‌تر از مقطع دانشگاهی است. در کارشناسی و ارشد آموزشی با هزینهٔ شخصی هم همسر اصلاً ویزای همراه نمی‌گیرد.

همراهان به کمک‌های دولتی (public funds) دسترسی ندارند. برای همین بودجهٔ خانواده را طوری می‌بندیم که دست‌کم در ماه‌های اول به درآمد همسر وابسته نباشد.

در انگلستان همهٔ کودکان ۵ تا ۱۶ ساله حق جای رایگان در مدرسهٔ دولتی دارند. فرزندان زیر ۱۸ سالی که با ویزای همراه دانشجو آمده‌اند معمولاً می‌توانند به مدرسه بروند.

درخواست جای مدرسه از راه شورای محلی (council) ثبت می‌شود، حتی اگر تازه به انگلستان آمده باشید. مدرسهٔ دولتی نباید وضعیت اقامت کودک را شرط پذیرش کند. آموزش تمام‌وقت پس از پنج‌سالگی اجباری است.

ویزای همراه برای فرزندان فقط در مسیر دکترا، ارشد پژوهشی یا بورسیهٔ دولتی ممکن است. این قاعده‌های مدرسه برای انگلستان است؛ اگر شهر شما در اسکاتلند، ولز یا ایرلند شمالی باشد، آن را جدا بررسی می‌کنیم.

ATAS گواهی‌ای است که دولت بریتانیا برای تحصیل یا پژوهش در برخی رشته‌های حساس، در ارشد و بالاتر، می‌خواهد. متقاضیان ایرانی در این رشته‌ها باید پیش از درخواست ویزا آن را بگیرند.

بررسی ATAS دست‌کم ۳۰ روز کاری، حدود ۶ هفته، طول می‌کشد و گاهی بیشتر؛ راه فوری هم ندارد. گواهی تا ۶ ماه از تاریخ صدور برای درخواست ویزا معتبر است.

پیش از درخواست، با دانشگاه بررسی می‌کنیم که رشتهٔ شما ATAS لازم دارد یا نه، و زمان آن را در برنامهٔ شما حساب می‌کنیم.

هر نفر جدا حساب می‌شود. دانشجو و هر همراه ۵۵۸ پوند هزینهٔ ویزا و سالانه ۷۷۶ پوند هزینهٔ درمان (IHS) می‌پردازند. هزینهٔ درمان هنگام درخواست و یکجا برای کل مدت ویزا پرداخت می‌شود.

مبنای هزینهٔ درمان طول ویزاست، نه طول دوره، و ویزا ممکن است از دوره بلندتر باشد. اگر ویزا بیش از یک سال باشد، برای هر سال کامل ۷۷۶ پوند و برای باقی‌ماندهٔ ۶ ماه یا کمتر ۳۸۸ پوند پرداخت می‌شود؛ باقی‌ماندهٔ بیش از ۶ ماه یک سال کامل حساب می‌شود.

با این پرداخت، از روز شروع ویزا از خدمات درمانی دولتی (NHS) رایگان استفاده می‌کنید. برخی خدمات مثل دارو، دندان‌پزشکی و معاینهٔ چشم جداگانه هزینه دارد.

افزون بر این، برای هر همراه باید تمکن زندگی هم نشان دهید: ماهانه ۸۴۵ پوند در لندن و ۶۸۰ پوند در دیگر شهرها، تا ۹ ماه. همهٔ این ارقام را پیش از شروع، برای خانوادهٔ شما جدا و مکتوب حساب می‌کنیم.

دو مبلغ لازم است: شهریهٔ پرداخت‌نشدهٔ سال اول که در CAS نوشته می‌شود، و هزینهٔ زندگی تا ۹ ماه. برای درخواست‌های از ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۹ آذر ۱۴۰۵)، هزینهٔ زندگی ماهانه ۱٬۵۷۰ پوند در لندن و ۱٬۲۰۳ پوند در دیگر شهرهاست؛ پیش از آن ۱٬۵۲۹ و ۱٬۱۷۱ پوند.

این پول باید دست‌کم ۲۸ روز پیاپی در حساب بماند و روز پایان این ۲۸ روز حداکثر ۳۱ روز پیش از درخواست ویزا باشد.

اگر خانواده همراه است، برای هر همراه هم ماهانه ۸۴۵ پوند در لندن یا ۶۸۰ پوند در دیگر شهرها، تا ۹ ماه، با همان قاعدهٔ ۲۸ روز لازم است. زمان واریز و نگه‌داشتن پول را با هم دقیق برنامه‌ریزی می‌کنیم.

پس از پذیرش بی‌قیدوشرط، دانشگاه شمارهٔ CAS را صادر می‌کند. درخواست ویزا را زودتر از شش ماه پیش از شروع دوره نمی‌توان ثبت کرد و باید حداکثر شش ماه پس از صدور CAS ثبت شود.

پس از ثبت درخواست و احراز هویت، تصمیم معمولاً سه هفته طول می‌کشد. اگر رشتهٔ شما ATAS لازم داشته باشد، دست‌کم ۳۰ روز کاری دیگر هم پیش از درخواست ویزا لازم است، و ۲۸ روز نگه‌داشتن تمکن هم باید در همین برنامه جا بگیرد.

برای همین پیشنهاد می‌کنیم کار را از پاییز سال پیش از شروع دوره آغاز کنید.

دانشجو به‌عنوان حامی باید نشان دهد برای خانواده منابع مالی کافی دارد. رقم رسمی ادارهٔ مهاجرت هلند برای اقامت همسر، از ۱ ژوئیه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶، ماهانه ۲٬۳۳۷ یورو ناخالص بدون کمک‌هزینهٔ تعطیلات (یا ۲٬۵۲۳٫۹۶ یورو با آن) است. این رقم دوره‌ای به‌روز می‌شود.

دارندگان اقامت تحصیلی می‌توانند بورسیه، موجودی بانکی یا تأمین مالی شخص دیگر را هم در این محاسبه بیاورند. هزینهٔ درخواست اقامت برای همسر ۲۵۴ یورو و برای هر فرزند زیر ۱۸ سال ۸۵ یورو است. همسر و دانشجو هر دو باید ۲۱ سال یا بیشتر داشته باشند؛ اگر ازدواج پیش از آمدن به هلند انجام شده باشد، ۱۸ سال کافی است.

مبلغ و شکل دقیق نشان دادن منابع را پیش از درخواست، برای پروندهٔ شما جدا می‌سنجیم.

خیر. همسر و فرزندانی که همراه دانشجو به هلند می‌آیند اجازهٔ کار ندارند. این قاعدهٔ ادارهٔ مهاجرت هلند (IND) برای همهٔ دارندگان اقامت تحصیلی است.

اگر دکترای شما قرارداد استخدامی دارد و اقامتتان دانشجویی نیست، قاعدهٔ کار همسر فرق می‌کند. این حالت را جدا و با منبع رسمی بررسی می‌کنیم.

برای همین در هلند هزینهٔ کل خانواده را از پیش و بدون درآمد همسر برآورد می‌کنیم. خود دانشجو با مجوزی که کارفرما می‌گیرد (TWV) می‌تواند تا ۱۶ ساعت در هفته یا در ژوئن، ژوئیه و اوت تمام‌وقت کار کند.

در هلند کودکان از ۴ سالگی می‌توانند به دبستان بروند و آموزش تمام‌وقت از ۵ تا ۱۶ سالگی اجباری است. نوجوانان ۱۶ و ۱۷ ساله تا گرفتن مدرک پایه به تحصیل ادامه می‌دهند.

زبان درس در بیشتر مدرسه‌ها هلندی است. برای کودکانی که هلندی را هنوز خوب نمی‌دانند، مدرسه‌هایی با امکانات ویژهٔ تازه‌واردها هست. در دورهٔ متوسطه به آن‌ها کلاس‌های انتقالی بین‌المللی می‌گویند و تمرکزشان بر یادگیری زبان هلندی است.

دبیرستان‌هایی که بودجهٔ دولتی دارند شهریه نمی‌گیرند، ولی ممکن است برای فعالیت‌ها کمک داوطلبانه بخواهند. برخی دبستان‌ها بخش بین‌المللی انگلیسی‌زبان (IGBO) دارند و مدرسه‌های بین‌المللی خصوصی هم هستند که بودجهٔ دولتی نمی‌گیرند.

ثبت‌نام مدرسه را هم‌زمان با انتخاب شهر و مسکن برنامه‌ریزی می‌کنیم.

برای اقامت تحصیلی باید برای ۱۲ ماه، ماهانه ۱٬۱۳۰٫۷۷ یورو (رقم ۲۰۲۶) نشان دهید؛ یعنی ۱۳٬۵۶۹٫۲۴ یورو. این مبلغ جدا از شهریه است و هر سال از ۱ ژانویه به‌روز می‌شود.

ادارهٔ مهاجرت هلند چند راه را می‌پذیرد: این مبلغ در حساب بانکی خودتان باشد، آن را به حساب دانشگاه واریز کنید، بورسیه داشته باشید، یا شخص یا شرکتی، با شرط‌هایی که IND تعیین کرده است، هزینهٔ شما را تأمین کند. روش دقیق را دانشگاه اعلام می‌کند.

اگر همسر همراه است، شرط جداگانه‌ای هم هست: منابع ماهانه‌ای معادل ۲٬۳۳۷ یورو ناخالص برای نیمهٔ دوم ۲۰۲۶. بورسیه، موجودی بانکی یا تأمین مالی شخص دیگر هم در این محاسبه پذیرفته می‌شود.

اگر خانواده هم‌زمان با شما سفر می‌کند، بهتر است دانشگاه درخواست اقامت همه را با هم ثبت کند. ادارهٔ مهاجرت هلند (IND) برای درخواست دانشجو تا ۶۰ روز و برای همسر و فرزندان تا ۹۰ روز وقت دارد.

اگر خانواده بعداً می‌آید، شما به‌عنوان حامی برایشان درخواست می‌دهید و همان مهلت ۹۰ روزه برقرار است. پس از تصمیم مثبت، تا سه ماه فرصت هست که برچسب ویزای ورود (MVV) را از سفارت هلند در تهران بگیرید و صدور آن تا ۱۰ روز کاری طول می‌کشد.

خانوادهٔ دانشجو به آزمون ادغام مدنی نیاز ندارد و اتباع ایران از آزمایش سل هلند معاف‌اند. آماده کردن و ترجمهٔ مدارک ازدواج و تولد هم زمان می‌برد و آن را از ابتدا در برنامه می‌گذاریم.

دانشجوی غیراروپایی با مجوز کاری که کارفرما برایش می‌گیرد (TWV) کار می‌کند: یا تا ۱۶ ساعت در هفته، یا تمام‌وقت فقط در ژوئن، ژوئیه و اوت.

خوداشتغالی بدون TWV ممکن است، با شرط‌های خودش. کارآموزی‌ای که بخشی از برنامهٔ درسی است هم مجوز کار نمی‌خواهد.

با شروع کار، بیمهٔ پایهٔ درمانی هلند اجباری می‌شود. درآمد کار دانشجویی را پایهٔ بودجهٔ خانواده قرار نمی‌دهیم و همسر هم اجازهٔ کار ندارد.

هلند با کمبود جدی مسکن روبه‌روست و خوابگاه دانشجویی برای همه کافی نیست. برای خانواده، که خانهٔ بزرگ‌تر و نزدیک مدرسه لازم دارد، جست‌وجو دقت و زمان بیشتری می‌خواهد.

برخی دانشگاه‌ها مسکن محدودی دارند یا مسئول مسکنی دارند که راهنمایی می‌کند. جست‌وجو را از چند ماه پیش از سفر، هم از راه دانشگاه و هم در بازار اجاره، شروع می‌کنیم.

قرارداد اجاره را فقط پس از دیدن خانه و بررسی قرارداد می‌بندیم و پیش از آن هیچ پولی، از جمله کمیسیون، نمی‌پردازیم تا گرفتار کلاهبرداری نشوید.

تا سه سال پس از فارغ‌التحصیلی می‌توانید اقامت یک‌سالهٔ جست‌وجوی کار بگیرید. در این سال بدون مجوز کار، آزادانه کار می‌کنید؛ به‌صورت استخدام، کارآموزی یا خوداشتغالی.

هزینهٔ درخواست ۲۵۴ یوروست و این اقامت تمدید نمی‌شود. اگر در این سال کار مناسبی پیدا کنید، می‌توانید به اقامت دیگری مانند مهاجر ماهر تغییر وضعیت دهید، به شرط داشتن شرایط آن.

اگر بیش از چهار ماه در هلند می‌مانید، باید تا ۵ روز پس از رسیدن در شهرداری محل زندگی ثبت‌نام کنید. پس از آن شمارهٔ شهروندی (BSN) می‌گیرید که برای کارهای اداری، درمان و مالیات لازم است.

کارت اقامت را با وقت قبلی از دفتر ادارهٔ مهاجرت هلند (IND) تحویل می‌گیرید؛ وقتی آماده شد، دانشگاه نامه‌اش را دریافت می‌کند.

اگر فقط درس می‌خوانید، بیمهٔ درمانی خصوصی لازم است و با شروع کار، بیمهٔ پایهٔ هلند اجباری می‌شود. فهرست کارهای هفته‌های اول، از ثبت‌نام مدرسه تا حساب بانکی، را پیش از سفر با موعد هر کدام به شما می‌دهیم.

بله. در قانون اقامت آلمان، هر اجازهٔ اقامتی اجازهٔ کار هم می‌دهد مگر قانونی آن را منع کرده باشد، و برای همسرِ پیوسته به دانشجو چنین منعی نیست. شرط مهم پیش از سفر است: همسر معمولاً باید گواهی آلمانی در سطح A1 داشته باشد، مگر در موارد معافیت؛ مثلاً اگر اقامت شما پژوهشگر باشد.

نه به ابتکار خودتان. سفارت آلمان در تهران صریحاً خواسته است که متقاضیان بدون دعوت به کشورهای همسایه نروند، چون درخواست در آنجا به دلیل نداشتن صلاحیت رد می‌شود. ویزای تحصیلی ساکنان ایران از راه TLScontact تهران ثبت می‌شود. درخواست پیوستن همسر و فرزندان فعلاً به ترتیب فهرست انتظار سفارت و با دعوت سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) در دفتر آن در استانبول ثبت می‌شود؛ یعنی سفر به استانبول فقط پس از دعوت.

رقم لازم برای دانشجو ۱۱٬۹۰۴ یورو برای یک سال است و اگر دانشگاه شهریه می‌گیرد، شهریهٔ سال اول هم به آن اضافه می‌شود. بانک‌ها ممکن است انتقال پول مرتبط با ایران را نپذیرند، پس پیش از هر واریز بررسی می‌کنیم کدام ارائه‌دهندهٔ حساب مسدود برای اتباع ایران حساب باز می‌کند و پول از چه مسیر قانونی‌ای برسد. سفارت راه‌های دیگری هم می‌پذیرد: تعهدنامهٔ رسمی کفالت از کسی که در آلمان زندگی می‌کند، بورسیهٔ معتبر، یا گواهی موجودی بانک با تعهد به همراه بردن مبلغ و واریز آن به حساب مسدود پس از ورود. برای همسر و فرزندان هم منابع مالی جداگانه لازم است.

زمان مشخصی برای کل روند اعلام نشده و نمی‌شود از پیش دربارهٔ آن قول داد. سفارت آلمان در تهران در حال حاضر با ظرفیت محدود کار می‌کند، فهرست انتظار تازهٔ تحصیلی از ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ باز شده و طبق اعلام خود سفارت، هنوز روشن نیست چه زمانی نوبت‌های تازه از این فهرست داده می‌شود. به همین دلیل سنجش برنامه و آماده کردن مدارک را از ۹ تا ۱۲ ماه پیش از ترم مدنظر شروع می‌کنیم تا هر زمان نوبت رسید، پرونده کامل باشد.

حضور در مدرسه از ۶ سالگی اجباری و مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ کلاس درس هم به آلمانی برگزار می‌شود. بسیاری از مدرسه‌ها برای دانش‌آموز تازه‌واردی که آلمانی بلد نیست «کلاس آمادگی» (Willkommensklasse) دارند تا زبان پایه را یاد بگیرد و بعد به کلاس عادی برود؛ وجود و ظرفیت این کلاس‌ها به مدرسه و ایالت بستگی دارد و باید از مدرسهٔ محل زندگی‌تان بپرسید. برای فرزند ۱۶ یا ۱۷ ساله‌ای که هم‌زمان با شما به آلمان نمی‌آید، برای پیوستن بعدی معمولاً گواهی آلمانی C1 لازم است.

اگر شما در بیمهٔ درمانی دولتی باشید، همسر و فرزندانِ ساکن آلمان می‌توانند بدون حق بیمهٔ جداگانه در همان «بیمهٔ خانوادگی» بیایند. طبق قانون بیمهٔ درمانی آلمان، این پوشش تا وقتی رایگان است که همسر درآمد منظمی بیش از سقف قانونی نداشته باشد؛ اگر همسر فقط شغل مینی‌جاب داشته باشد، سقف جداگانه‌ای دارد که برای ۲۰۲۶ ماهانه ۶۰۳ یورو تعیین شده. اگر درآمدش از این سقف بگذرد، باید بیمهٔ درمانی جداگانه بگیرد؛ این پوشش رایگان فقط تا وقتی هست که خود دانشجو هم در بیمهٔ دولتی باشد.

بله، در آلمان برنامه‌های کارشناسی و به‌ویژه ارشد به زبان انگلیسی هم هست؛ پایگاه رسمی DAAD به نام «International Programmes» امکان جست‌وجوی برنامه‌ها بر اساس زبان تدریس، از جمله برنامه‌های تمام‌انگلیسی، را می‌دهد. برای این برنامه‌ها معمولاً IELTS یا TOEFL لازم است، نه گواهی آلمانی. با این حال، حتی با برنامهٔ انگلیسی، زندگی روزمره، بیشتر کارهای اداری و مدرسهٔ فرزندان به آلمانی است و برای همسر هم پیش از ویزا معمولاً گواهی A1 لازم است، جدا از زبان برنامهٔ درسی شما.

بله. DAAD، بزرگ‌ترین نهاد بورسیهٔ آلمان برای دانشجویان بین‌المللی، پایگاه رسمی بورسیه‌ها را نگه می‌دارد؛ این بورسیه‌ها بیشتر برای مقطع ارشد، دکترا و پسادکترا هستند و هر برنامه شرط‌ها، رشته و مهلت درخواست خودش را دارد. کمیتهٔ انتخاب هم صلاحیت علمی داوطلب و هم کیفیت طرح تحصیلی یا پژوهشی او را می‌سنجد؛ یعنی گرفتنش رقابتی است و از پیش نمی‌شود دربارهٔ آن قول داد. اگر بورسیهٔ DAAD داشته باشید و همسر و فرزندانتان هم زیر همین بورسیه بیایند، می‌توانند در همان فهرست انتظار شما در سفارت ثبت‌نام کنند.

طبق ادارهٔ فدرال مهاجرت و پناهندگی (BAMF)، در این ۱۸ ماه اجازهٔ کار کردن دارید تا هزینهٔ زندگی‌تان را تأمین کنید، در همان حال که به دنبال شغلی متناسب با مدرک دانشگاهی‌تان می‌گردید. هدف این اقامت پیدا کردن کاری هم‌سطح تحصیلات شماست؛ وقتی چنین کاری پیدا کردید، از ادارهٔ اتباع خارجی اقامت کاری نیروی متخصص می‌گیرید. این اقامت ۱۸ ماهه یک‌بار صادر می‌شود و تمدید نمی‌شود، پس بودجه و برنامه‌ریزی‌تان باید برای همین مدت باشد.

رقم رسمی ۲۰۲۶ برای زوج ماهانه ۲٬۰۶۴٫۱۲ یورو و برای هر فرزند ۲۰۱٫۸۸ یوروست؛ یعنی ماهانه ۲٬۲۶۶ یورو و برای ۱۲ ماه ۲۷٬۱۹۲ یورو. اگر اجارهٔ ماهانه بیش از ۳۸۶٫۴۳ یورو باشد، مابه‌التفاوت هم اضافه می‌شود و شهریه جداست. این حداقل قانونی است؛ هزینهٔ واقعی زندگی خانواده بیشتر است و آن را جدا برایتان حساب می‌کنیم.

بله، ولی فقط با مجوز کار. کارفرما این مجوز را از ادارهٔ کار اتریش (AMS) می‌گیرد و ادارهٔ کار اول بررسی می‌کند که جویندهٔ کار مناسبی در اتریش برای آن شغل هست یا نه؛ تصمیم حداکثر ۶ هفته طول می‌کشد. اگر دکترای شما با قرارداد پژوهشی و اقامت پژوهشگر باشد، همسر کارت قرمز-سفید-قرمز پلاس می‌گیرد و بدون مجوز کار می‌کند.

درخواست اقامت را حضوری در سفارت اتریش در تهران می‌دهید و وقت را با ایمیل می‌گیرید. ادارهٔ اقامت در اتریش تا ۹۰ روز برای تصمیم وقت دارد و اگر مدرکی کم باشد تا ۹۰ روز بیشتر؛ برای همین OeAD توصیه می‌کند درخواست ۶ ماه پیش از شروع ثبت شود. پس از تصمیم مثبت، ویزای ورود را تا سه ماه در استانبول درخواست می‌کنید. تصمیم نهایی همیشه با ادارهٔ اقامت اتریش است.

آموزش از ۶ تا ۱۵ سالگی اجباری و در مدرسهٔ دولتی رایگان است؛ سال آخر مهدکودک پیش از مدرسه هم اجباری و رایگان است. کودکی که هنوز آلمانی خوب بلد نیست، آموزش ویژهٔ زبان می‌بیند و سطحش با آزمون MIKA-D سنجیده می‌شود. تا پیش از سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۷ این کار با کلاس یا دورهٔ جداگانهٔ آلمانی (Deutschförderklassen) بود؛ از همین سال هر مدرسه می‌تواند روش خودش را هم به کار ببرد.

با ثبت‌نام در دانشگاه، بیمهٔ دانشجویی ÖGK می‌گیرید که در ۲۰۲۶ ماهانه ۷۸٫۸۴ یوروست. فرزندان زیر ۱۸ سال رایگان زیر همین بیمه قرار می‌گیرند. همسر هم می‌تواند هم‌بیمه (Mitversicherung) شود؛ برای آن معمولاً ۳٫۴ درصد سهم اضافه از درآمد ماهانهٔ او گرفته می‌شود، مگر در مواردی مثل نگهداری فرزند در خانه یا درآمد خانوار تا ۲٬۰۶۴٫۱۲ یورو در ماه که این سهم گرفته نمی‌شود.

بیشتر برنامه‌های کارشناسی در دانشگاه‌های دولتی به آلمانی برگزار می‌شود و برای ثبت‌نام سطح C1 لازم است؛ هنگام درخواست پذیرش، سطح A2 کافی است و بقیهٔ راه را در دورهٔ آمادگی زبان طی می‌کنید. برنامه‌های ارشد انگلیسی‌زبان هیچ مدرک آلمانی برای پذیرش نمی‌خواهند. دو استثنا هم هست: ارشد مترجمی و ارشد «آلمانی به‌عنوان زبان خارجی» در دانشگاه وین سطح C2 می‌خواهند و دورهٔ آمادگی زبان برای رسیدن به آن کافی نیست.

نه؛ اتریش حساب مسدود (Sperrkonto) نمی‌خواهد. حساب یا دفترچهٔ پس‌انداز به نام خود دانشجو، حتی در بانک ایرانی، کافی است، به شرط آنکه از اتریش در دسترس باشد. تعهدنامهٔ مالی از کسی که در اتحادیهٔ اروپا زندگی می‌کند یا تأیید بورسیه هم پذیرفته می‌شود؛ در هر حالت باید رقم لازم برای ۱۲ ماه پیش از درخواست نشان داده شود.

ارزشیابی مدرک خارجی در ایران کار سازمان امور دانشجویان، زیرمجموعهٔ وزارت علوم، است؛ مدرک، ریزنمرات و گواهی تحصیل باید در سامانهٔ همین سازمان ثبت شود. این سازمان فهرستی از دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید دارد که هرساله بازبینی می‌شود. پیش از انتخاب قطعی رشته و دانشگاه در اتریش، بهتر است وضعیت همان دانشگاه و مقطع را از همین سامانه بپرسیم، چون نتیجهٔ ارزشیابی فقط با خود سازمان است.

نه؛ می‌توانید اقامت دانشجویی را یک‌بار ۱۲ ماه برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار تمدید کنید، به شرط تمکن و بیمهٔ کافی. با قرارداد کاری متناسب با سطح مدرک و حقوقی در حد معمول فارغ‌التحصیلان تازه‌کار اتریشی، بدون بررسی بازار کار، کارت قرمز-سفید-قرمز می‌گیرید. پس از ۲۱ ماه کار واجد شرایط در بازهٔ ۲۴ ماه، می‌توانید کارت قرمز-سفید-قرمز پلاس بگیرید که دسترسی آزاد به بازار کار می‌دهد.

به‌طور معمول نه از روز اول. پلیس مهاجرت استونی به‌صراحت نوشته پیوستن همسر به حامیِ اقامت «تحصیل» فقط در موارد استثنایی ممکن است؛ دانشگاه تارتو هم همین را در راهنمای خودش به دانشجویان می‌گوید. اگر همراهی همسر برایتان مهم است، پیش از تصمیم دربارهٔ استونی، پرونده را با مشاور مهاجرت پلیس استونی مطرح می‌کنیم و کشورهایی مثل هلند را هم کنار آن می‌سنجیم.

برای ویزای بلندمدت D و اقامت موقت تحصیلی، رقم رسمی سال ۲۰۲۶ ماهانه ۸۸۰ یورو است (چهار برابر خط تأمین اجتماعی استونی)، جدا از شهریه. افزون بر آن، ویزای D ۱۲۰ یورو و اقامت موقت تحصیلی ۲۲۵ یورو هزینهٔ دولتی دارد.

تا ۲۷۰ روز، یعنی حدود ۹ ماه، می‌توانید با اقامت جست‌وجوی کار بمانید، بدون آنکه از پیش کارفرمایی مشخص داشته باشید. اگر در این مدت کار پیدا کنید، به اقامت کار تبدیل وضعیت می‌دهید.

برای شروع تحصیل فقط ویزای بلندمدت D کافی است؛ پردازش آن در نمایندگی فنلاند در تهران تا سی روز تقویمی طول می‌کشد و با همین ویزا سفر و شروع درس ممکن است. اگر دورهٔ شما بیش از یک سال باشد، بعد از رسیدن به استونی باید برای اقامت موقت تحصیلی هم اقدام کنید: تصمیم پلیس مهاجرت تا نود روز و صدور کارت اقامت تا سی روز دیگر طول می‌کشد. چون این مرحله همزمان با درس خواندن پیش می‌رود، شروع کلاس‌ها معطل اقامت نمی‌ماند.

بله؛ طبق قوانین استونی، دارندهٔ اقامت پیوستن به خانواده حق کار دارد و برای آن به مجوز کار جداگانه نیاز نیست. نکتهٔ مهم‌تر پیش از این پرسش است: طبق متن رسمی پلیس مهاجرت، وقتی حامیِ همسر دانشجوست، رسیدن او به همین اقامت فقط در موارد استثنایی ممکن می‌شود. یعنی حق کار زمانی مطرح می‌شود که پروندهٔ اقامت همسر با مشاور مهاجرت پلیس استونی تأیید و صادر شده باشد.

مدرسهٔ دولتی در استونی برای هر کودک در سن تحصیل اجباری رایگان است، فارغ از ملیت؛ شهرداری محل زندگی‌تان در پیدا کردن و ثبت‌نام مدرسه کمک می‌کند. زبان اغلب مدرسه‌های دولتی استونیایی است، هرچند چند مدرسه با زبان روسی، فنلاندی یا انگلیسی هم هست. برای فرزندی که هنوز استونیایی بلد نیست، مدرسه‌های دولتی کلاس زبان استونیایی به‌عنوان زبان دوم و برنامهٔ درسی فردی ارائه می‌دهند.

بله؛ هر عضو خانواده‌ای که برای اقامت پیوستن به خانواده اقدام می‌کند، باید قرارداد بیمهٔ درمانی معتبر خودش را برای کل دورهٔ اقامت داشته باشد و در فرم درخواست همین را امضا می‌کند. چون خودِ شما هم به‌عنوان دانشجوی غیراروپایی مشمول بیمهٔ درمانی دولتی استونی نیستید، عملاً باید برای تک‌تک اعضای خانواده بیمهٔ خصوصی معتبر بخرید.

پلیس مهاجرت استونی گردش حساب بانکی سه ماه اخیر را که تمکن ماهانهٔ لازم را نشان بدهد می‌پذیرد؛ نامهٔ حامی مالی (برای نمونه والدین) یا گواهی بورسیه هم مدرک قابل قبول درآمد قانونی است. برخلاف کشورهایی مثل آلمان، استونی حساب بلوکه‌شده نمی‌خواهد؛ همان مدارک عادی بانکی و حمایتی کافی است.

بورسیه‌های سراسری دولت استونی (برای ارشد ماهانه ۳۵۰ یورو و برای دکترا ماهانه ۶۶۰ یورو) فقط به شهروندان فهرستی مشخص از کشورها تعلق می‌گیرد که هیئت آموزش و جوانی استونی (Harno) اعلام کرده، و ایران در آن فهرست نیست؛ یعنی دانشجوی ایرانی از این بورسیه‌ها بهره‌مند نمی‌شود. مسیر واقعی‌تر، بورسیه‌های شایستگی‌محور خودِ دانشگاه‌هاست که هر دانشگاه جدا و با شرایط خودش اعلام می‌کند، در کنار برنامه‌های استونیایی‌زبان که طبق قانون آموزش عالی، برای هر دانشجوی تمام‌وقت از جمله غیراروپایی رایگان است.

بله، در هر مقطع تحصیلی. باید برای هرکدام تمکن مالی جداگانه نشان داد و پس از استقرار اقامت تحصیلی شما، درخواست اقامت «پیوستن خانواده» را برای آن‌ها ثبت کرد.

همسر با اقامت پیوستن خانواده در نه ماه اول اجازهٔ کار مستقل ندارد؛ از ماه دهم به بعد، بدون نیاز به مجوز کار جداگانه می‌تواند مشغول شود.

از اوت ۲۰۲۴ نوبت‌دهی با سامانهٔ قرعهٔ الکترونیکی خود سفارت انجام می‌شود؛ باید در آن سامانه ثبت‌نام کرد و منتظر نتیجهٔ قرعه ماند. سفارت هیچ واسطهٔ رسمی برای گرفتن نوبت ندارد.

از آماده‌سازی مدارک پذیرش تا سفر معمولاً حدود یک سال زمان لازم است: مهلت پذیرش بیشتر دانشگاه‌ها پایان بهمن تا اسفند است و نتیجه در بهار اعلام می‌شود. با نامهٔ پذیرش در دست، باید دست‌کم سه ماه پیش از سفر درخواست روادید ملی (D) را در سفارت تهران ثبت کرد؛ رسیدگی آن طبق اعلام سفارت معمولاً تا پانزده روز، و در موارد خاص تا شصت روز طول می‌کشد. پس از ورود هم رسیدگی به درخواست کارت اقامت تحصیلی تا سه ماه دیگر زمان می‌برد، پس بهتر است کل مسیر را از پاییز سال پیش از شروع برنامه‌ریزی کرد.

آموزش در مدرسه‌های دولتی اسلواکی به زبان اسلواکی است و فرزند شما، مثل هر کودک مقیم قانونی این کشور، رایگان ثبت‌نام می‌شود. اگر هنوز اسلواکی بلد نباشد، مدرسه برای جبران فاصلهٔ زبانی دورهٔ رایگان تقویت زبان اسلواکی برگزار می‌کند. مهلت معمول ثبت‌نام یکم تا سی‌ام آوریل سال پیش از شروع سال تحصیلی است، هرچند ثبت‌نام کودکانی که در میانهٔ سال به اسلواکی می‌رسند هم ممکن است.

بیمهٔ درمانی عمومی رایگان در اسلواکی فقط به دانشجویانی تعلق می‌گیرد که بورسیهٔ یکی از برنامه‌های شناخته‌شده مثل اراسموس‌پلاس یا CEEPUS دارند؛ همسر و فرزندان همراه، چون خودشان دانشجو یا بورسیه نیستند، از این پوشش رایگان خارج‌اند. برای هرکدام باید بیمهٔ درمانی تجاری از یکی از سه شرکت بیمهٔ اسلواکی خریداری شود، و ارائهٔ همین بیمه پیش‌شرط تأیید اقامت پیوستن خانواده هم هست.

نه؛ سفارت اسلواکی در تهران رقم یا حساب مسدود مشخصی تعیین نکرده و مدرک تمکن مالی را با گردش حساب بانکی، گواهی درآمد یا تعهد رسمی حامی مالی می‌پذیرد. ملاک راهنمای سفارت حدود ۵۶ یورو به ازای هر نفر در روز طول اقامت است، همان رقمی که باید برای هر عضو خانواده هم جداگانه نشان داده شود. چون جزئیات رویه از یک متقاضی تا دیگری کمی فرق می‌کند، بهتر است شکل دقیق مدرک را پیش از ارسال با سفارت هماهنگ کرد.

بیشتر برنامه‌های بین‌المللی در رشته‌های فنی، پزشکی و مدیریت به انگلیسی ارائه می‌شوند و شهریهٔ آن‌ها را هر دانشکده جداگانه، در بازهٔ صفر تا ۱۳٬۰۰۰ یورو در سال، تعیین می‌کند. در کنار آن، دوره‌های تمام‌وقت اسلواکی‌زبان برای همه رایگان‌اند، اما برای استفاده از این مسیر معمولاً باید پیش از سال تحصیلی رسمی یک دورهٔ آماده‌سازی زبان اسلواکی گذراند. فهرست دقیق برنامه‌های هر زبان در هر دانشکده فرق دارد، پس این انتخاب را باید پیش از ثبت‌نام با خود دانشگاه روشن کرد.

فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های اسلواکی می‌تواند اقامتش را تا نه ماه برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار تمدید کند، بدون نیاز به مجوز کار جداگانه در همین مدت. با پیداکردن قرارداد کار، باید نوع اقامت به «اقامت اشتغال» تغییر کند که رسیدگی آن حدود ۹۰ روز طول می‌کشد؛ فارغ‌التحصیل دانشگاه اسلواکی برای همین مرحله هم از الزام مجوز کار جداگانه معاف است.

با اقامت تحصیلی نه؛ باید یک سال در اسلوونی زندگی کرده باشید و اجازه‌ای با اعتبار دست‌کم یک سال داشته باشید. اگر دکترا را با قرارداد پژوهشی و اقامت پژوهشگر شروع کنید، خانواده هم‌زمان با شما درخواست می‌دهد. پیش‌نویس قانونی که در مرداد ۱۴۰۵ به نظرخواهی رفت، انتظار را سه سال پیشنهاد می‌کند؛ پیش از تصمیم، وضعیت آن را دوباره بررسی می‌کنیم.

نه به‌طور خودکار. باید کارفرمایی پیدا کند که از ادارهٔ کاریابی اسلوونی برگهٔ اطلاعات بگیرد؛ این اداره بازار کار را بررسی می‌کند و پاسخ و برگه را ظرف ۵ روز کاری می‌فرستد. سپس دسترسی به بازار کار روی کارت اقامت درج می‌شود و کار باید ظرف ۳۰ روز شروع شود. برای تمدید اقامت همسر، دانستن اسلوونیایی در سطح پایهٔ گذران زندگی هم لازم است.

با ارقام ۲۰۲۶، ماهانه دست‌کم ۱٬۰۹۶٫۰۵ یورو: ۵۰۷٫۴۳ برای شما، ۲۸۹٫۲۴ برای همسر و ۲۹۹٫۳۸ برای فرزند. باید نشان دهید این منابع را در شش ماه گذشته و ماه درخواست داشته‌اید. شهریه، اجاره و بیمه جدا از این رقم است و هزینهٔ واقعی زندگی خانواده بیشتر است.

پس از پذیرش، ویزای ملی D پس از تکمیل مدارک دست‌کم ۱۵ روز و در صورت نیاز به بررسی بیشتر تا ۳۰ روز طول می‌کشد، اما بررسی درخواست اقامت تحصیلی به گفتهٔ دانشگاه پریمورسکا تا حدود شش ماه زمان می‌برد؛ به همین دلیل درخواست را ۳ تا ۶ ماه پیش از سفر ثبت می‌کنیم. صفحهٔ رسمی ویزای سفارت اسلوونی در تهران هنوز ساعات کاری عادی حضوری و تلفنی را فهرست می‌کند، اما چون این سفارت پیش‌تر خدمات کنسولی را موقتاً محدود کرده بود، پیش از هر رزرو وقت، وضعیت را از خود سفارت می‌پرسیم.

آموزش ابتدایی و متوسطهٔ دولتی اسلوونی به زبان اسلوونیایی است و همهٔ کودکان مقیم اسلوونی، از جمله فرزندان خارجی، با شرایط برابر شهروندان و رایگان در مدرسهٔ محل سکونت ثبت‌نام می‌شوند؛ کودک معمولاً در سالی که شش‌ساله می‌شود وارد کلاس اول می‌شود. اگر می‌خواهید فرزندتان در محیطی بین‌المللی‌تر درس بخواند، بخش بین‌المللی مدرسهٔ ابتدایی دانیلا کومار در لیوبلیانا یک گزینهٔ جداست که شرایط، ظرفیت و هزینه‌اش را باید مستقیماً از خود مدرسه پرسید؛ مهدکودک هم از ۱۱ ماهگی و به‌صورت اختیاری در دسترس است.

شما به‌عنوان دانشجوی غیراروپایی، پس از رسیدن و با گواهی ثبت‌نام و با فرم M-1، می‌توانید در ادارهٔ بیمهٔ سلامت اسلوونی (ZZZS) بیمهٔ همگانی بگیرید که در ۲۰۲۶ ماهانه حدود ۲۵۰ یورو (حق بیمه به‌علاوهٔ سهم اجباری درمان) است؛ راه دیگر بیمهٔ خصوصی‌ای است که دست‌کم درمان اضطراری را بپوشاند. صفحه‌های رسمی دانشگاه‌ها بیمهٔ همسر و فرزندان را جدا از بیمهٔ دانشجو توضیح نداده‌اند و آن را زیر عنوان بیمهٔ خصوصی برای همراهان (برآوردی نزدیک به ۵۰ یورو در ماه برای هر نفر) می‌آورند؛ پیش از سفر، پوشش دقیق هر عضو خانواده را با دفتر بین‌المللی دانشگاه هماهنگ می‌کنیم.

نه؛ اسلوونی برای اقامت تحصیلی حساب مسدود نمی‌خواهد. طبق درگاه رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا، تعهدنامهٔ کتبی والدین یا سرپرست قانونی که تعهد به حمایت مالی در طول تحصیل بدهند، برای اثبات تمکن کافی است؛ موجودی حساب بانکی (در ایران یا اسلوونی)، گواهی بورسیه یا درآمد کار هم پذیرفته می‌شود. رقمی که باید نشان دهید ماهانه ۵۰۷٫۴۳ یورو برای خودتان و مبالغ جداگانه برای هر همراه است، برای شش ماه گذشته و ماه درخواست.

بله در برخی برنامه‌ها؛ دانشگاه پریمورسکا در ۲۰۲۶/۲۷ بیست‌ودو برنامهٔ کاملاً انگلیسی دارد: ده در کارشناسی، شش در ارشد و شش در دکترا. اما بیشتر کارشناسی‌های دانشگاه لیوبلیانا به زبان اسلوونیایی است. حتی در برنامهٔ انگلیسی، دانستن اسلوونیایی برای زندگی روزمره و برای تمدید اقامت همسر (سطح پایهٔ گذران زندگی) لازم می‌شود؛ به همین دلیل دورهٔ رایگان «سال پلاس» دانشگاه لیوبلیانا را از سال اول پیشنهاد می‌کنیم.

با اجازهٔ اقامت تحصیلی، مجوز کار جداگانه لازم نیست؛ کار از راه «مرکز کار دانشجویی» (Student Service) انجام می‌شود که با برگهٔ ارجاع (napotnica) شما را به کارفرما وصل می‌کند. کمینهٔ دستمزد ساعتی در ۲۰۲۶ حدود ۸٫۹۸ یورو ناخالص است و صفحه‌های رسمی دانشگاه‌ها سقف ساعت ویژه‌ای برای دانشجوی غیراروپایی اعلام نکرده‌اند. برای این کار به شمارهٔ مالیاتی و حساب بانکی اسلوونی نیاز دارید؛ چون در ابتدا مقیم مالیاتی اسلوونی نیستید، پیش‌کسر مالیات و بیمهٔ بازنشستگی بیشتری کم می‌شود که در صورت وجود پیمان مالیاتی میان کشورتان و اسلوونی، با فرم KIDO ۱۲ تا پنج سال پس از پرداخت قابل استرداد است.

خیر. بر پایهٔ آیین‌نامهٔ مهاجرت اسپانیا، همسر یا فرزندانی که با اقامت خانوادگی دانشجو وارد می‌شوند، در طول این اقامت اجازهٔ کار ندارند؛ این محدودیت با وضعیت عمومی «پیوستن به خانواده» برای مقیمان دائم اسپانیا فرق دارد. هزینهٔ زندگی خانواده باید بدون تکیه بر درآمد همسر برنامه‌ریزی شود.

تحصیل برای سنین ۶ تا ۱۶ سال در اسپانیا اجباری و مدرسهٔ دولتی رایگان است. پس از ثبت اقامت خانواده و یافتن محل زندگی، ثبت‌نام از راه ادارهٔ آموزش همان منطقهٔ خودمختار انجام می‌شود؛ زبان آموزش در بیشتر مدرسه‌های دولتی اسپانیایی است.

فارغ‌التحصیلان کارشناسی، ارشد یا دکترا می‌توانند اقامتی تا دوازده ماه برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار بگیرند. در این مدت اجازهٔ کار کردن ندارند؛ وقتی پیشنهاد کاری قطعی شد، باید پیش از شروع به‌کار به اقامت کار تغییر وضعیت دهند.

طبق یادداشت رسمی کنسولی وزارت امور خارجهٔ اسپانیا، مهلت رسیدگی به خودِ درخواست ویزا نزدیک به ۳۸ روز کاری از تاریخ ثبت کامل پرونده است و پس از تأیید هم تا دو ماه فرصت دارید ویزا را حضوری تحویل بگیرید. این بازه فقط مربوط به مرحلهٔ ویزاست؛ پیش از رسیدن به این مرحله باید دانشگاه و رشته انتخاب شود، پذیرش قطعی بگیرید، مدارک apostille و ترجمهٔ رسمی شوند و بیمه و تمکن مالی آماده شود. به همین دلیل شروع اقدام از حدود نه تا دوازده ماه پیش از ترم مدنظر منطقی‌تر است.

بله، هر همراه باید بیمهٔ درمانی جداگانهٔ خودش را داشته باشد، نه فقط دانشجو. طبق همان یادداشت رسمی کنسولی، بیمه باید از شرکتی مجاز به فعالیت در اسپانیا گرفته شود و هزینهٔ درمان و بازگشت به کشور در صورت بیماری یا حادثه را تا سقف حداقل ۳۰٬۰۰۰ یورو پوشش دهد؛ این شرط برای همسر و فرزندانی که با ویزای خانوادگی دانشجو می‌آیند هم عیناً برقرار است. نرخ بازار این نوع بیمه برای هر نفر معمولاً در محدودهٔ ۴۰ تا ۶۵ یورو در ماه است.

نه، اسپانیا برخلاف برخی کشورهای اروپایی حساب بانکی بلوکه‌شده نمی‌خواهد. طبق یادداشت رسمی کنسولی وزارت امور خارجهٔ اسپانیا، باید منشأ پول و گردش حساب بانکی یک سال اخیر را نشان دهید؛ مبلغ می‌تواند از پس‌انداز شخصی، کمک خانواده، کمک‌هزینه یا بورسیه باشد. سند مالکیت ملک یا نامهٔ ضمانت شخص ثالث به‌تنهایی پذیرفته نمی‌شود؛ اگر بخشی از پول از وام بانکی تأمین شود، باید قرارداد امضاشدهٔ همان وام هم ضمیمه شود.

لازم نیست حتماً اسپانیایی بلد باشید؛ طبق پورتال رسمی «تحصیل در اروپا» (کمیسیون اروپا)، بسیاری از برنامه‌های ارشد و دکترای دانشگاه‌های اسپانیا به‌طور کامل به انگلیسی ارائه می‌شوند و تعداد آن‌ها رو به افزایش است. اما اگر برنامهٔ انتخابی شما به اسپانیایی تدریس شود، بر پایهٔ مقررات کنسولی، باید هنگام درخواست ویزا سطح زبانی کافی برای دنبال‌کردن درس‌ها را با مدرک نشان دهید. این شرط زبانی برای دورهٔ زبان اسپانیایی هم برقرار است و فقط اسپانیایی یا زبان‌های هم‌رسمی اسپانیا قابل ویزا گرفتن‌اند، نه یک آموزشگاه خصوصی هر زبانی.

شهریهٔ کاملاً رایگان در دانشگاه‌های دولتی اسپانیا برای دانشجوی غیراروپایی وجود ندارد. طبق پورتال رسمی «تحصیل در اروپا» (کمیسیون اروپا)، شهریهٔ کارشناسی در بازهٔ ۷۰۰ تا ۱٬۷۰۰ یورو و ارشد در بازهٔ ۱٬۰۰۰ تا ۳٬۵۰۰ یورو در سال است؛ نزدیک‌ترین چیز به رایگان همین سقف پایین همین بازه در برخی رشته‌ها و مناطق است. بورسیهٔ سراسری اروپایی مثل Erasmus+ عمدتاً برای دانشجویان تبادلی داخل اروپاست، نه پذیرش مستقیم دانشجوی ایرانی؛ بورسیه‌های واقعی‌تر را باید در صفحهٔ رسمی همان دانشگاه یا همان منطقهٔ خودمختار، جداگانه برای هر مورد، بررسی کرد.

نه، در این نوع ویزا فقط همسر یا شریک قانونی و فرزندان زیر ۱۸ سال حق همراهی دارند. طبق یادداشت رسمی کنسولی وزارت امور خارجهٔ اسپانیا، پدر و مادر دانشجو، حتی اگر خودِ دانشجو صغیر باشد، از این نوع ویزای همراه محروم‌اند. اگر پدر یا مادر بخواهند فقط برای دیدار کوتاه بیایند، باید جدا و با ویزای شینگن معمولی گردشگری اقدام کنند، نه با اقامت خانوادگی دانشجویی.

قانون ایتالیا ورود خانوادهٔ دانشجویی را که ویزای تحصیلی دارد، هم‌زمان با او (ورود «همراه») پیش‌بینی کرده است، به شرط درآمد سالانهٔ قانونی و خانهٔ مناسب. پیش از ویزا باید مجوز ادارهٔ مهاجرت استان گرفته شود که صدورش تا ۱۵۰ روز طول می‌کشد، و دانشگاه پیزا می‌گوید گرفتن این مجوز آسان نیست. فرزندان زیر ۱۸ سال را بعداً هم می‌توانید بیاورید. برای درخواست پیوستن همسر پس از ورود، قانون از پایان ۲۰۲۴ دو سال اقامت قانونی پیوسته می‌خواهد؛ این‌که این شرط در ورود هم‌زمان هم اعمال شود یا نه را پیش از اقدام با ادارهٔ مهاجرت استان مقصد روشن می‌کنیم. تصمیم نهایی با همان اداره و سفارت است.

برای ویزای دانشجو در ۲۰۲۶/۲۷، ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو در سال. برای پیوستن خانواده، درآمد سالانهٔ قانونی باید دست‌کم برابر مستمری اجتماعی ۲۰۲۶ (۷٬۱۰۱٫۱۲ یورو) به‌علاوهٔ نصف آن برای هر همراه باشد: با یک همراه ۱۰٬۶۵۱٫۶۸، با دو همراه ۱۴٬۲۰۲٫۲۴ و با سه همراه ۱۷٬۷۵۲٫۸۰ یورو. اگر دو فرزند زیر ۱۴ سال یا بیشتر بیایند، پایه دو برابر حساب می‌شود؛ مثلاً همسر و دو فرزند زیر ۱۴ سال: ۱۷٬۷۵۲٫۸۰ یورو. درآمد خارج از ایتالیا هم با ترجمه و تأیید پذیرفته می‌شود. روشن نیست ادارهٔ مهاجرت این دو رقم را جدا از هم می‌سنجد یا روی هم؛ ما در برنامه‌ریزی هر دو را جدا و محتاطانه حساب می‌کنیم.

به دانشگاه و درآمد خانواده بستگی دارد. در پلی‌تکنیک میلان برای ۲۰۲۶/۲۷ از ۱۵۷٫۰۴ تا ۳٬۹۴۳٫۰۴ یورو در سال است و دانشجوی غیراروپایی ارشد با مدرک کارشناسی خارجی و بدون بورسیه سقف را می‌پردازد. در بولونیا، ایرانیانی که درآمد و دارایی خانواده‌شان فقط خارج از ایتالیاست، در ۲۰۲۶/۲۷ مبلغ ثابت ۱٬۱۵۷٫۰۴ یورو در کارشناسی و ۱٬۳۵۷٫۰۴ یورو در ارشد می‌پردازند (برای سال اول یا با واحدهای کافی). در ساپینزا رم این مبلغ برای ۲۰۲۵/۲۶، ۷۰۰ یورو جدا از مالیات منطقه‌ای و تمبر بود و رقم ۲۰۲۶/۲۷ هنوز منتشر نشده است.

طبق مادهٔ ۳۰ قانون مهاجرت ایتالیا، اقامت خانوادگی به‌خودی‌خود اجازهٔ کار کارمندی و کار آزاد را می‌دهد و نیازی به مجوز کار جداگانه نیست. همسر می‌تواند در مراکز کاریابی (centri per l'impiego) ثبت‌نام کند و در دوره‌های تحصیلی و آموزش حرفه‌ای هم شرکت کند، به شرط آنکه به سن قانونی کار رسیده باشد. چون اقامت خانوادگی هم‌مدت با اقامت تحصیلی شماست و همراه آن تمدید می‌شود، تداوم کار همسر هم به تمدید به‌موقع اقامت خودتان وابسته است.

طبق مادهٔ ۴۵ آیین‌نامهٔ اجرایی قانون مهاجرت، کودک خارجی مستقل از وضع اقامتش حق آموزش دارد و ثبت‌نام مدرسه را می‌توان در هر زمانی از سال تحصیلی درخواست داد. زبان آموزش، مدرسهٔ دولتی ایتالیایی است و کودک معمولاً در پایهٔ هم‌سن خودش ثبت‌نام می‌شود، مگر شورای معلمان با توجه به سوابق تحصیلی و مدارک او در ایران پایهٔ دیگری را تصویب کند. آموزش از ۶ سالگی به مدت ۱۰ سال اجباری و رایگان است و همان حقوقی را دارد که کودکان ایتالیایی دارند.

طبق مادهٔ ۳۴ قانون مهاجرت ایتالیا، دارندهٔ اقامت خانوادگی باید در خدمات درمانی ملی (SSN) ثبت‌نام اجباری کند، در حالی‌که ثبت‌نام برای خود دانشجو اختیاری است. سهم سالانهٔ ۷۰۰ یورویی که دانشجو برای SSN می‌پردازد فقط خودش را می‌پوشاند؛ برای هر همراه باید جداگانه حق بیمه پرداخت شود که کمینه‌اش سالانه ۲٬۰۰۰ یورو برای هر نفر است. دانشجو به‌جای SSN می‌تواند بیمهٔ خصوصی بدون سقف برای بستری فوری بگیرد، ولی برای همراهان این جایگزین در قانون پیش‌بینی نشده و ثبت‌نام در SSN شرط است.

نه؛ سفارت ایتالیا در تهران حساب مسدود یا بلوکه‌شده را در فهرست مدارک نمی‌خواهد. چیزی که می‌خواهد گردش شش‌ماههٔ حساب بانکی به زبان انگلیسی است، با تاریخ صدوری که بیش از یک هفته پیش از ثبت درخواست ویزا نباشد. سفارت به‌روشنی می‌گوید نشان دادن پول نقد یا ضمانت‌نامهٔ بانکی برای اثبات تمکن کافی نیست، یعنی پول باید در حساب بانکی با گردش مشخص و قابل ردیابی باشد. حساب می‌تواند به نام خودتان یا یکی از بستگان تا درجهٔ چهار باشد، به شرط ارائهٔ مدارک نسبت، شغل و درآمد آن فرد.

بله؛ طبق پایگاه رسمی Study in Italy، بیش از ۳۰۰ دورهٔ دانشگاهی در ایتالیا به زبان انگلیسی برگزار می‌شود و برای این دوره‌ها معمولاً مدرک انگلیسی در حد B2 (مثل IELTS ۶ یا TOEFL ۷۸) کافی است، نه مدرک ایتالیایی. با این حال دورهٔ ایتالیایی‌زبان هم مسیر رایج است و برای آن مدرک B2 ایتالیایی (مثل CELI یا CILS) یا قبولی در آزمون خود دانشگاه لازم است. برخی دانشگاه‌ها هم، مثل پلی‌تکنیک میلان، حتی در ارشد انگلیسی‌زبان دانستن ایتالیایی را شرط فارغ‌التحصیلی گذاشته‌اند و برای همین دورهٔ رایگان زبان برگزار می‌کنند.

طبق مادهٔ ۳۹ مکرر ۱ قانون مهاجرت ایتالیا، پس از پایان کارشناسی، ارشد، دکترا یا مستر دانشگاهی می‌توانید اقامتی دست‌کم ۹ و حداکثر ۱۲ ماهه برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار بگیرید. شرطش این است که مدرک فارغ‌التحصیلی را داشته باشید (یا تعهد ارائهٔ آن تا ۶۰ روز بعد)، در ادارهٔ کاریابی آمادگی فوری خود را برای کار اعلام کنید، و درآمد و بیمهٔ درمانی لازم را نشان دهید. اگر در همین مدت کاری با شرایط قانونی پیدا کنید، این اقامت به اقامت کاری تبدیل می‌شود و اقامت همسر و فرزندان هم همراه آن تمدید می‌ماند.

در ارشد، نه. دانشجوی کارشناسی، ارشد و دورهٔ زبان نمی‌تواند برای همسر و فرزند اقامت خانوادگی بگیرد و آن‌ها فقط با ویزای مستقل خودشان، مثلاً به‌عنوان دانشجو، می‌توانند بیایند. در دورهٔ جست‌وجوی کار پس از تحصیل هم این امکان نیست. اگر پس از ارشد مجوز کار مهارت‌های حیاتی بگیرید، خانواده می‌تواند بی‌درنگ درخواست بدهد و همسر اجازهٔ کار هم دارد. تصمیم نهایی با ادارهٔ مهاجرت ایرلند است.

برای دوره‌های دانشگاهی، دسترسی فوری به دست‌کم ۱۰٬۰۰۰ یورو برای هر سال، جدا از شهریه. از شهریه هم دست‌کم ۶٬۰۰۰ یورو، یا همهٔ آن اگر کمتر است، باید پیش از ویزا پرداخت شده باشد. گردش حساب شش ماه آخر لازم است و اگر پدر، مادر یا کس دیگری هزینه را می‌دهد، مدرک نسبت، درآمد و گردش حساب او هم لازم است. برای دورهٔ زبان ۸ ماهه رقم ۶٬۶۶۵ یوروست.

همسر و فرزندان دانشجوی دکترا اقامت Stamp 2A می‌گیرند که اجازهٔ کار نمی‌دهد و بیمهٔ درمانی خصوصی لازم دارد؛ پس هزینهٔ خانواده باید بدون درآمد همسر برنامه‌ریزی شود. فرزند دانشجوی غیراروپایی به‌طور خودکار حق ثبت‌نام در مدرسهٔ دولتی ندارد و طبق راهنمای ادارهٔ مهاجرت، ثبت‌نام در مدرسهٔ دولتی تأیید کتبی وزارت آموزش ایرلند را می‌خواهد. این را پیش از سفر با مدرسه و وزارت آموزش روشن می‌کنیم.

کنسولگری افتخاری ایرلند در تهران درخواست ویزای تازه نمی‌پذیرد؛ باید از کشوری که در آن اقامت قانونی دارید، مثلاً ترکیه یا امارات، درخواست بدهید و همین یک قدم اضافه به زمان کل اضافه می‌شود. از ثبت‌نام دانشگاه تا تصمیم ویزا -که ادارهٔ مهاجرت هدفش را حدود ۸ هفته پس از رسیدن پرونده اعلام کرده- دست‌کم چند ماه لازم است؛ برای خانوادهٔ همراه دانشجوی دکترا هدف رسمی ۶ ماه است و صف واقعی می‌تواند طولانی‌تر باشد. وزارت خارجهٔ ایرلند هم از اختلال ارتباطات و اینترنت در ایران خبر داده، پس برای ثبت آنلاین و ارسال مدارک وقت اضافه می‌گذاریم؛ تصمیم نهایی و زمان دقیق با ادارهٔ مهاجرت ایرلند است.

دانشجو، همسر و فرزندان همه باید بیمهٔ درمانی خصوصی داشته باشند که از روز ورود تا پایان اقامت، تصادف، بیماری و بستری در بیمارستان را در ایرلند پوشش دهد؛ بیمهٔ مسافرتی برای ثبت و تمدید اقامت کافی نیست. هزینهٔ آن معمولاً بین ۳۰۰ تا ۱٬۵۰۰ یورو در سال برای هر نفر است و مدرکش هنگام ثبت ویزا و ثبت اقامت لازم است. با این اقامت‌ها از خدمات درمانی دولتی مثل بیمارستان دولتی استفاده نمی‌کنید، پس بیمه را واقعاً باید فعال نگه داشت، نه فقط برای مدرک گرفت.

حساب مسدودی به سبک آلمان در ایرلند نداریم؛ گردش حساب شش ماه آخر روی سربرگ بانک، با نام، آدرس و شمارهٔ حساب روی همان برگه، کافی است. اگر پرینت اینترنتی می‌فرستید، باید بانک هر صفحه را مهر و تأیید کند و نامهٔ تأیید هم بدهد؛ کارت اعتباری و دست‌نویس پذیرفته نیست، و واریزهای بزرگ یا نامنظم، مثل فروش ملک، باید با مدرک توضیح داده شود. به‌جای این مدارک، دانشجوی دورهٔ دانشگاهی می‌تواند سپردهٔ تضمین آموزشی دست‌کم ۱۰٬۰۰۰ یورویی نزد سرویس تأییدشده (مثل Transfermate) بگذارد که تا ثبت اقامت در ایرلند نزد همان سرویس می‌ماند.

نه؛ با کارت اقامت معتبر Stamp 2 مجوز کار جداگانه لازم نیست و همان اقامت تحصیلی اجازهٔ کار تا ۲۰ ساعت در هفته در ترم و ۴۰ ساعت در تعطیلات تابستان و زمستان را می‌دهد. پیش از شروع کار باید شمارهٔ خدمات عمومی (PPS) بگیرید تا کارفرما بتواند حقوق و بیمه را ثبت کند. خوداشتغالی و راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی با این اقامت مجاز نیست.

تا ۶ ماه پس از گرفتن ریزنمرات یا مدرک، از داخل ایرلند برای اقامت جست‌وجوی کار Stamp 1G درخواست می‌دهید و ۳۰۰ یورو هزینهٔ ثبت می‌پردازید؛ فارغ‌التحصیل کارشناسی ۱۲ ماه و فارغ‌التحصیل ارشد یا دکترا ۲۴ ماه، در دو بازهٔ ۱۲ ماهه، می‌گیرد. در این دوره تمام‌وقت و برای هر کارفرمایی کار می‌کنید، اما نمی‌توانید کسب‌وکار خودتان را راه بیندازید؛ هدف گرفتن مجوز کار مهارت‌های حیاتی یا مجوز کار عمومی است. برای تمدید ۱۲ ماه دوم باید نشان دهید واقعاً دنبال کار مناسب مدرکتان بوده‌اید، مثلاً با مدرک مصاحبه‌ها یا ایمیل‌های درخواست کار.

ارزشیابی مدرک خارجی در ایران کار ادارهٔ کل دانش‌آموختگان خارج، زیرمجموعهٔ سازمان امور دانشجویان وزارت علوم، است و کاملاً الکترونیکی و غیرحضوری انجام می‌شود؛ مدرک، ریزنمرات و در دکترا رسالهٔ پایانی هم بارگذاری می‌شود. این اداره فهرستی از دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید دارد که هرساله بازبینی می‌شود، پس پیش از ثبت‌نام قطعی بهتر است وضعیت همان دانشگاه و همان رشته را از خود سامانه (grad.saorg.ir) بپرسیم. هزینهٔ ارزشیابی به مقطع تحصیلی بستگی دارد و نتیجهٔ نهایی فقط با همین سازمان است، نه با ما یا با دانشگاه.

بله، اما معمولاً در مرحلهٔ دوم. شما اول با ویزای D می‌روید و اقامت تحصیلی می‌گیرید. سپس درخواست پیوستن همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال را در ادارهٔ مهاجرت بلغارستان می‌دهید؛ آیین‌نامهٔ رسمی اجازهٔ اقامت دست‌کم یک‌ساله را شرط کرده است. برای خانواده مسکن، بیمه و منابع مالی دست‌کم برابر حداقل دستمزد ماهانه (۶۲۰٫۲۰ یورو در ۲۰۲۶) لازم است. تصمیم پس از استعلام امنیتی تا یک ماه گرفته می‌شود و پس از آن خانواده ویزای D می‌گیرد.

بله. دانشگاه‌های پزشکی دولتی صوفیه، پلوودیف و وارنا پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی را به انگلیسی هم دارند. شهریهٔ سال اول ۲۰۲۶/۲۷ در پلوودیف و وارنا برای پزشکی و دندان‌پزشکی ۱۰ هزار یوروست؛ داروسازی در پلوودیف ۶٬۲۰۰ و در وارنا ۸ هزار یورو. پذیرش با آزمون زیست و شیمی است و در پلوودیف زبان بلغاری در دو سال اول درس اجباری است.

شما به‌عنوان دانشجو بدون مجوز کار تا ۲۰ ساعت در هفته کار می‌کنید. برای همسر دانشجو معافیتی از مجوز کار اعلام نشده و کار او معمولاً به مجوز کاری وابسته است که کارفرما می‌گیرد. به همین دلیل بودجهٔ سال اول را بدون درآمد همسر می‌بندیم.

دانشگاه صوفیه توصیه می‌کند درخواست پذیرش تا ۱۵ سپتامبر ثبت شود تا برای ویزای D وقت بماند؛ پس از پذیرش، وزارت آموزش و علوم گواهی لازم برای ویزا را صادر می‌کند. ویزای D را زودتر از ۳ ماه پیش از سفر نمی‌شود درخواست داد و مدت رسیدگی را خود سفارت اعلام می‌کند. پس از رسیدن، نشانی را تا ۵ روز ثبت و برای اقامت تحصیلی اقدام می‌کنید؛ طبق آیین‌نامهٔ رسمی این تصمیم تا ۱۴ روز و در پرونده‌های پیچیده‌تر تا یک ماه بیشتر طول می‌کشد. با این حساب، بهتر است آماده‌سازی مدارک را چند ماه پیش از ترم مورد نظرتان شروع کنید.

آموزش از ۷ سالگی، یا به تشخیص والدین از ۶ سالگی، تا ۱۶ سالگی اجباری است و مدرسه‌های دولتی و شهرداری رایگان‌اند. نظام آموزشی بلغارستان ماژول‌های پشتیبانی زبان را بخشی از خدمات عمومی مدرسه قرار داده، یعنی هر دانش‌آموزی که زبان مادری‌اش بلغاری نیست می‌تواند بدون شرط خاصی از آن استفاده کند. ثبت‌نام مدرسه و هماهنگی این پشتیبانی را بهتر است پیش از رسیدن فرزندان برنامه‌ریزی کنید.

دانشجوی شهریه‌پرداز و همراهانش جزو بیمه‌شدگان اجباری صندوق ملی بیمهٔ سلامت بلغارستان نیستند، پس باید بیمهٔ درمانی خصوصی بگیرید. برای ویزای D، بیمه‌نامه باید از بیمه‌گری با مجوز در اتحادیهٔ اروپا باشد، پوششی دست‌کم ۳۰ هزار یورو داشته باشد و هزینهٔ بازگشت به کشور و درمان اورژانسی را هم بپوشاند. بعد از ورود، برای گرفتن اقامت هم باید بیمهٔ درمانی معتبر در بلغارستان داشته باشید؛ چون رقم رسمی ثابتی برای حق بیمه اعلام نشده، قیمت را باید از خود بیمه‌گر بگیرید.

نه به شکلی که در برخی کشورهای دیگر مرسوم است. برای ویزای D بلغارستان همین کافی است که مدرکی مثل گردش یا مانده‌حساب بانکی نشان دهد دست‌کم ۶ برابر حداقل دستمزد ماهانهٔ بلغارستان در اختیار دارید، یعنی برای ۲۰۲۶ برابر ۳٬۷۲۱٫۲۰ یورو؛ حساب مسدود یا سپردهٔ ویژه‌ای لازم نیست. برای اقامت پس از ورود هم باید منابع مالی دست‌کم برابر حداقل دستمزد ماهانه را برای هر ماه اقامت نشان دهید، و برای هر همراه هم همین رقم جداگانه حساب می‌شود.

می‌توانید یک سال آمادگی زبان بگذرانید؛ در دانشگاه صوفیه این دوره دست‌کم ۹ ماه و با صدها ساعت کلاس بلغاری و درس تخصصی همراه است و با قبولی در امتحان پایانش می‌توانید رشتهٔ اصلی را شروع کنید. اگر از پیش بلغاری بلد باشید، می‌توانید بدون گذراندن کلاس‌ها مستقیم در همین امتحان‌ها شرکت کنید. راه دیگر این است که از میان برنامه‌های کارشناسی و ارشد انگلیسی‌زبان دانشگاه‌ها انتخاب کنید تا اصلاً نیازی به بلغاری نباشد.

پس از پایان تحصیل تمام‌وقت، اقامتی تا ۹ ماهه برای جست‌وجوی کار می‌گیرید، به شرط آن‌که تا ۷ روز کاری پس از پایان تحصیل در ادارهٔ کار بلغارستان به‌عنوان جویای کار ثبت‌نام کنید. برای کار بعد از آن، مثل بقیهٔ اتباع غیراروپایی به مجوز کار نیاز دارید؛ اگر پیشنهاد کاری با حقوقی دست‌کم ۱٫۵ برابر میانگین دستمزد بلغارستان بگیرید و کارفرمایتان پیش از آن از ادارهٔ کار تأییدیه بگیرد، می‌توانید کارت آبی اتحادیهٔ اروپا بگیرید. همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال دارندهٔ کارت آبی هم در همان مدت اعتبار کارت حق اقامت پیدا می‌کنند.

پروندهٔ خانواده باید کپی کارت اقامت شما و قرارداد اجارهٔ ثبت‌شده در نشانیِ ثبت‌شدهٔ شما در بلژیک را داشته باشد؛ برای همین معمولاً پس از رسیدن و ثبت نشانی شما بررسی می‌شود. دانشگاه گنت می‌گوید درخواست خانواده را می‌شود همراه ویزای شما شروع کرد، اما پس از رسیدن شما بررسی می‌شود و حدود ۹ ماه طول می‌کشد. پس برنامه را طوری می‌چینیم که شما زودتر بروید، خانه‌ای با اتاق کافی بگیرید و پروندهٔ خانواده بی‌فاصله کامل شود.

برای اقامت تحصیلی خودتان ۱٬۰۶۲ یورو در ماه برای ۱۲ ماه (۱۲٬۷۴۴ یورو) لازم است، جدا از شهریه. برای اقامت همسر و فرزند، منابع خالص ماهانهٔ خود شما در بلژیک، مثل بورسیه، حساب مسدود یا درآمد کار، باید برای یک همراه دست‌کم ۲٬۴۵۶٫۹۷ یورو باشد و برای هر همراه دیگر ۱۰ درصد بیشتر شود؛ یعنی برای همسر و یک فرزند حدود ۲٬۷۰۰ یورو در ماه. دانشگاه لوون این رقم را برای کل خانواده حساب می‌کند و حساب مسدود خانواده را ماهانه ۲٬۴۵۰ یورو (۲۹٬۵۰۰ یورو برای یک سال با کارمزد) اعلام کرده است. این ارقام هر سال شاخص‌بندی می‌شوند.

در دانشگاه‌های فرانسوی‌زبان دانشجوی غیراروپایی ۱٬۱۹۴ یورو به‌علاوهٔ ۴٬۱۷۵ یورو سهم اضافه می‌پردازد و ایران در فهرست کشورهای معاف برای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیست. در دانشگاه گنت هم نرخ کاهش‌یافته فقط برای دو گروه کم‌درآمدترِ فهرست کشورهای در حال توسعه است. بورسیه‌ها و تخفیف‌های فردی هر دانشگاه را برای پروندهٔ شما جداگانه بررسی می‌کنیم.

بسته به دانشگاه، ثبت درخواست پذیرش از مهر تا اسفند یا فروردین باز است و نتیجهٔ پذیرش چند هفته تا چند ماه بعد می‌آید. پس از پذیرش، آماده کردن و تأییدِ سه‌مرحله‌ای مدارک در ایران (دادگستری، وزارت امور خارجه، سفارت بلژیک) چند هفته وقت می‌گیرد. طبق پایگاه رسمی Study in Flanders، بعد از ثبت درخواست ویزا در VFS تهران، بررسی در ادارهٔ اتباع خارجی بلژیک معمولاً شش تا هشت هفته و قانوناً حداکثر ۹۰ روز طول می‌کشد. جمع این مراحل را از پاییز سال پیش از شروع با هم زمان‌بندی می‌کنیم تا به مهلت دانشگاه و ترم برسیم.

طبق پایگاه رسمی حقوق اتباع خارجی بلژیک (Vreemdelingenrecht.be)، همراهان دانشجو از معافیت مجوز ترکیبی کار و اقامت مستثنا هستند؛ یعنی همسر برای کار کارمندی باید همین مجوز را جدا بگیرد و برای کار آزاد به کارت حرفه‌ای نیاز دارد. یک استثنا هست: اگر دکترای شما با قرارداد استخدامی دانشگاه باشد، همسر از این الزام معاف می‌شود. راه دیگر صبر تا سال جست‌وجوی کار پس از فارغ‌التحصیلی شماست؛ از همان زمان همسر بدون محدودیت می‌تواند کار کند.

طبق پایگاه رسمی دولت فلاندر، از سال تحصیلی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ در دبستان، از پایهٔ دوم به بعد، فرزند تازه‌واردی که هلندی بلد نیست یک سال کامل در کلاس ویژهٔ «taalheldklas» با آموزش فشردهٔ هلندی ثبت‌نام می‌شود و بعد به‌تدریج وارد کلاس معمولی سنش می‌شود؛ سامانهٔ مشابهی برای نوجوانان ۱۲ تا ۱۷ ساله در دبیرستان با نام OKAN اجرا می‌شود. هر دو برنامه بخشی از مدرسهٔ دولتی و رایگان‌اند. در بخش فرانسوی‌زبان برنامهٔ مشابهی به نام DASPA برای سنین ۲٫۵ تا ۱۸ سال هست. مدرسه را از پیش با شهرداری محل زندگی هماهنگ می‌کنیم تا فرزندتان در برنامهٔ مناسب سنش ثبت شود.

عضویت در یکی از صندوق‌های بیمهٔ درمانی بلژیک (ziekenfonds) برای هر مقیم، از جمله دانشجوی خارجی، الزامی است؛ این را نهاد رسمی بیمهٔ درمانی بلژیک (RIZIV/INAMI) هم تأیید کرده است. همسر و فرزندان تحت تکفل، به شرط آن‌که واقعاً از نظر مالی به شما وابسته باشند، به‌عنوان «همراه» زیر همان بیمهٔ شما و بدون حق بیمهٔ جداگانه ثبت می‌شوند. طبق اطلاعات دانشگاه لوون، این بیمه حدود ۷۵ درصد هزینهٔ پزشک و بیمارستان خانواده را برمی‌گرداند و باقی‌مانده را می‌توان با بیمهٔ تکمیلیِ اختیاری پوشاند. عضویت را همان هفته‌های اول رسیدن، پس از دریافت شمارهٔ ملی، انجام می‌دهیم.

طبق پایگاه رسمی حقوق اتباع خارجی بلژیک، پنج راه رسمی برای نشان دادن تمکن مالی پذیرفته می‌شود: گواهی بورسیه یا وام تحصیلی، حساب مسدود نزد دانشگاه (مبلغ ماهانهٔ لازم ضربدر ۱۲ ماه، با بررسی روال واریزها)، فرم تعهد ضامن (ضمیمهٔ ۳۲)، ضمانت بانکیِ یکی از دو ارائه‌دهندهٔ تأییدشده (Studely یا Ready-Study-Go International)، یا مدرک فعالیت درآمدزا. بیشتر خانواده‌های ایرانی از حساب مسدود دانشگاه یا فرم تعهد ضامن استفاده می‌کنند؛ هر دانشگاه رقم و روال خودش را دارد، مثلاً دانشگاه لوون حساب مسدود را با ۱٬۱۰۰ یورو در ماه برای دانشجو باز می‌کند. مدرک باید نشان دهد پول به‌طور منظم در حساب بوده، نه فقط یک واریز یک‌بارهٔ پیش از تسلیم پرونده.

طبق پایگاه رسمی Study in Flanders، زبان اصلی آموزش دانشگاه‌ها هلندی (در فلاندر و بروکسل) یا فرانسوی (در والونی) است، اما دانشگاه‌ها طیف گسترده‌ای از برنامه‌های انگلیسی‌زبان هم دارند. این برنامه‌ها بیشتر در مقطع ارشد پیدا می‌شوند؛ در کارشناسی اکثر برنامه‌ها هنوز هلندی یا فرانسوی‌اند. اگر رشتهٔ موردنظرتان به انگلیسی نبود، باید پیش از یا در کنار پذیرش، هلندی یا فرانسوی را در حد لازم دانشگاه یاد بگیرید که سال آمادگی دانشگاهی برایش در نظر گرفته شده است. فهرست دقیق برنامه‌های انگلیسی‌زبان هر دانشگاه را، چون هرساله تغییر می‌کند، از وب‌سایت خود همان دانشگاه می‌گیریم.

از روز اول با «ویزا یا اقامت بلندمدت برای مقاصد خانوادگی» می‌توانند بیایند؛ این مسیر بررسی موردی دارد، حداکثر یک سال اعتبار دارد و همسر برای کار به مجوز کار جداگانه نیاز دارد. از ماه شانزدهم اقامت دانشجویی شما به بعد (اگر هر دو همسر دست‌کم ۲۰ سال سن داشته باشند)، می‌توانید برای اقامت کامل‌تر «پیوند خانوادگی» اقدام کنید که در آن همسر بدون هیچ مجوزی دسترسی آزاد به بازار کار دارد. در هر دو مسیر، منابع مالی کافی برای کل خانواده لازم است.

بله، اما فقط برای برنامه‌هایی که به زبان چک تدریس می‌شوند؛ این برنامه‌ها برای دانشجوی هر ملیتی، از جمله ایرانی، رایگان است. رسیدن به این مسیر معمولاً به یک دورهٔ آمادگی زبان چک (سطح B2) و قبولی در آزمون ورودی همان برنامه نیاز دارد. برنامه‌های انگلیسی‌زبان شهریه دارند، معمولاً چند هزار یورو در سال، اما هنوز از بسیاری کشورهای اروپای غربی ارزان‌ترند.

درخواست مستقیم در سفارت چک در تهران، با وقت قبلی از راه ایمیل، ثبت می‌شود؛ این سفارت فقط به تبعهٔ ایران یا مقیمان دست‌کم دوسالهٔ ایران رسیدگی می‌کند. وزارت کشور چک تا ۶۰ روز برای تصمیم وقت دارد. پس از تأیید، با ویزای ورود بلندمدت وارد چک می‌شوید و برای کارت اقامت به ادارهٔ منطقه‌ای مهاجرت مراجعه می‌کنید.

بررسی رشته و دانشگاه را از ۹ تا ۱۲ ماه، و در حالت ایده‌آل از ۱۲ تا ۱۸ ماه پیش از شروع ترم پاییز شروع کنید. مهلت درخواست بیشتر برنامه‌ها بین فوریه تا آوریل است و نتیجهٔ پذیرش معمولاً ژوئن یا ژوئیه اعلام می‌شود؛ از همان‌جا تا گرفتن اقامت و رسیدن به چک، چند ماه دیگر لازم است. اگر مسیر چک‌زبان را انتخاب کرده باشید، دورهٔ آمادگی زبان و شناسایی مدرک تحصیلی هم باید زودتر در همین جدول زمانی جا بگیرد.

نه؛ ادارهٔ مهاجرت چک باز کردن حساب مسدود را الزامی نمی‌داند. می‌توانید بخشی از تمکن مالی را با تعهدنامهٔ دانشگاه یا سازمان حامی برای یک ماه از حداقل معیشت پوشش دهید و باقی‌مانده را با گواهی موجودی حساب بانکی خودتان، تا سقف فرمول رسمی، نشان دهید؛ بورسیهٔ رسمی هم می‌تواند جای بخشی از این مدرک را بگیرد. نکتهٔ مهم این است که پولِ نشان‌داده‌شده باید واقعاً در دسترس و قابل برداشت شما باشد.

شما و همسرتان، تا وقتی با ویزای یک‌سالهٔ مقاصد خانوادگی هستید، هرکدام باید بیمهٔ درمانی جامع خصوصی با پوشش حداقل ۴۰۰ هزار یورو بخرید. اما از ابتدای ۲۰۲۴، فرزند زیر ۱۸ سالی که اقامت بلندمدت دارد (نه ویزای یک‌سالهٔ مرحلهٔ اول)، خودبه‌خود مشمول بیمهٔ درمانی همگانی دولتی چک می‌شود و شما به‌جای بیمهٔ خصوصی، حق بیمهٔ ماهانهٔ همان صندوق را برایش می‌پردازید. در مرحلهٔ اول که فرزند هنوز با ویزای مقاصد خانوادگی است، همچنان باید بیمهٔ خصوصی جداگانه برایش تهیه کنید.

بله، زبان آموزش در مدرسه‌های دولتی چک، چک است و مدرسهٔ دولتی انگلیسی‌زبان رایگان وجود ندارد. اما ادارات آموزش استانی برای کودکان خارجی‌ای که چک بلد نیستند، دورهٔ آمادگی رایگان زبان چک برگزار می‌کنند و طبق قانون، همهٔ کودکان خارجی مقیم، صرف‌نظر از نوع اقامت یا دانش زبان، حق مدرسهٔ دولتی رایگان دارند. ثبت‌نام هرسال بین ۱۵ ژانویه تا ۱۵ فوریه است، هرچند ثبت‌نام در میانهٔ سال تحصیلی هم ممکن است.

دانشجوی تمام‌وقت رشتهٔ مصوب دانشگاهی نیاز به مجوز کار جداگانه ندارد و سقف ساعتی رسمی هم روی این نوع کار گذاشته نشده؛ فقط کارفرما باید اشتغال را به ادارهٔ کار گزارش دهد. قرارداد رایج کار پاره‌وقت دانشجویی «DPČ» تا میانگین ۲۰ ساعت در هفته در طول ترم اجازه می‌دهد، یا قرارداد «DPP» با سقف ۳۰۰ ساعت در سال نزد هر کارفرما. همسر تا وقتی با اقامت مقاصد خانوادگی است، برای کار به مجوز کار جداگانه نیاز دارد؛ این شرط فقط با اقامت پیوند خانوادگی، از ماه شانزدهم، برداشته می‌شود.

تا ۹ ماه می‌توانید با اقامت بلندمدت جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار در چک بمانید؛ این اقامت قابل تمدید نیست. در همین مدت دسترسی آزاد به بازار کار دارید و اگر پیشنهاد شغلی مناسب پیدا کنید، برای «کارت کارمند» یا، در سطح درآمد بالاتر، «کارت آبی اروپا» اقدام می‌کنید. برای راه‌اندازی کسب‌وکار هم، برخلاف روال معمول که ۵ سال اقامت پیشین لازم دارد، می‌توانید مستقیم برای اقامت بلندمدت کسب‌وکار درخواست دهید.

بله. اجازهٔ اقامت همراهِ دانشجو حق کار هم می‌دهد و همسر برای هر کاری، حتی کسب‌وکار شخصی، به مجوز جدا نیاز ندارد. شرطش این است که در همان نشانی دانشجو زندگی کند. تمکن همسر، یعنی ۸۹٬۱۱۲ کرون برای یک سال، باید پیش از درخواست و به نام خود دانشجو آماده باشد.

برای هر همراه ماهانه ۷٬۴۲۶ کرون تا ۱۲ ماه، یعنی ۸۹٬۱۱۲ کرون (حدود ۱۱٬۹۴۵ یورو). برای همسر و دو فرزند ۲۶۷٬۳۳۶ کرون (حدود ۳۵٬۸۴۰ یورو) لازم است. سهم خود شما هم ۸۹٬۱۱۲ کرون است، مگر آن‌که شهریهٔ نیم‌سال اول را پرداخته باشید؛ در این صورت همان به‌عنوان تمکن شما پذیرفته می‌شود. اگر دانشجوی دکترای حقوق‌بگیر باشید، برای همراهان تمکن جدا خواسته نمی‌شود.

مدرسهٔ دولتی رایگان است و کودکانی که از خارج می‌آیند در هر زمان از سال با تماس با شهرداری ثبت‌نام می‌شوند. برخی شهرداری‌ها کلاس پذیرش دارند تا کودک پیش از رفتن به کلاس عادی دانمارکی پایه را یاد بگیرد؛ در بقیه، کودک در کلاس عادی با پشتیبانی زبانی درس می‌خواند. مدرسهٔ خصوصی شهریه دارد و مبلغ آن را هر مدرسه تعیین می‌کند.

برای ورودی سپتامبر، مهلت درخواست پذیرش ارشد در کپنهاگ، آرهوس و DTU ۱۵ ژانویه (۲۵ دی) و کارشناسی ۱۵ مارس (۲۴ اسفند) است؛ پاسخ دانشگاه‌ها معمولاً اسفند تا فروردین می‌رسد. پس از پذیرش، درخواست اقامت نزد ادارهٔ مهاجرت (SIRI) ثبت می‌شود و زمان معمول بررسی آن ۲ ماه و اگر مدرک بیشتری لازم شود تا ۳ ماه است؛ برای دکترا ۱ تا ۲ ماه. یعنی از ثبت درخواست پذیرش تا رسیدن برچسب ویزا، برای ورودی سپتامبر معمولاً حدود هفت تا هشت ماه زمان لازم است.

تحصیل دانشگاهی در دانمارک برای دانشجوی غیراروپایی رایگان نیست و باید شهریهٔ سالانه پرداخت شود. هر دانشگاه هر سال شمار محدودی بورسیهٔ دولتی برای دانشجویان برجستهٔ غیراروپایی دارد که می‌تواند معافیت کامل یا بخشی از شهریه و گاهی کمک‌هزینهٔ زندگی باشد؛ گزینش با خود دانشگاه است و باید هنگام اپلای جدا درخواست شود. برای نمونه DTU فقط شمار بسیار محدودی معافیت دوسالهٔ شهریه برای ورودی پاییزِ ارشد می‌دهد. از کمک‌هزینهٔ دولتی SU که ویژهٔ دانشجویان اروپایی است نمی‌توانید استفاده کنید؛ استفاده از آن می‌تواند به لغو اقامت خانواده برسد.

اجازهٔ کار برای دانشجو داخل همان اقامت تحصیلی است و مجوز جدایی نمی‌خواهد. از سپتامبر تا مه ماهانه تا ۹۰ ساعت و در ژوئن، ژوئیه و اوت تمام‌وقت می‌توانید کار کنید. کار بیش از این سقف غیرقانونی است و می‌تواند به لغو اقامت شما و خانواده برسد.

فارغ‌التحصیل کارشناسی، کارشناسی حرفه‌ای، ارشد یا دکترای تأییدشدهٔ دولتی می‌تواند اقامت جست‌وجوی کار تا ۳ سال بگیرد، بدون آن‌که از قبل پیشنهاد کار داشته باشد. درخواست را باید حداکثر ۴ ماه پیش از پایان اقامت تحصیلی ثبت کنید و هزینهٔ آن ۳٬۰۶۰ کرون است. در این دوره همان سقف کار دانشجویی، یعنی ۹۰ ساعت در ماه و تمام‌وقت در تابستان، برقرار است و همسر و فرزندان زیر ۱۸ سال هم می‌توانند اقامت داشته باشند، به شرط آن‌که از کمک‌های دولتی استفاده نکنید.

پیش از ثبت در ثبت احوال (CPR) فقط درمان اورژانسی بیمارستان رایگان است و بقیهٔ خدمات را باید خودتان بپردازید؛ چون رسیدن به CPR چند هفتهٔ اول را می‌گیرد، بیمهٔ سفر برای همین بازه توصیه می‌شود. پس از ثبت در CPR، درمان همگانی برای دانشجو و همراهان رایگان می‌شود، جز دندان‌پزشکی و فیزیوتراپی. Study in Denmark علاوه بر این بیمهٔ مسئولیت، حادثه و اسباب منزل را هم توصیه می‌کند، چون مؤسسه‌های آموزشی مسئول دزدی یا آسیب وسایل شما نیستند.

دانشگاه‌های دانمارک بیش از ۵۰۰ برنامهٔ انگلیسی‌زبان دارند، ولی بیشترشان در سطح ارشد و دکتراست. در کارشناسی برنامه‌های انگلیسی محدودترند؛ دانشگاه کپنهاگ کارشناسی را فقط به دانمارکی برگزار می‌کند و باید برنامهٔ انگلیسیِ کارشناسی را دانشگاه‌به‌دانشگاه، برای نمونه در آرهوس یا آلبورگ، پیدا کرد. دانمارکی از قبل شرط پذیرش هیچ برنامه‌ای نیست؛ بعد از رسیدن هم می‌توانید کلاس دانمارکی رایگان با ودیعهٔ بازگشت‌پذیر ۲٬۰۰۰ کرون بگذرانید.

نه در یک پرونده. اول شما با ویزای تحصیلی می‌روید و کارت اقامت می‌گیرید. بعد از ادارهٔ مهاجرت رومانی (IGI) درخواست پیوستن خانواده می‌دهید که تا ۳ ماه بررسی می‌شود. پس از تأیید، همسر و فرزندان تا ۶۰ روز فرصت دارند با نامهٔ IGI در سفارت ویزای خانواده درخواست کنند و سفارت تا ۶۰ روز تصمیم می‌گیرد. شرط اصلی این است که کارت اقامت شما دست‌کم یک سال اعتبار داشته باشد. تصمیم با IGI و سفارت است.

مبنا حداقل دستمزد ناخالص رومانی است که از ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ ماهی ۴٬۳۲۵ لئو (حدود ۸۲۰ یورو) است. برای ویزای شما این مبلغ برای ۳ ماه اعتبار ویزا، یعنی ۱۲٬۹۷۵ لئو (حدود ۲٬۴۶۰ یورو)، و برای کارت اقامت دست‌کم برای ۶ ماه، یعنی ۲۵٬۹۵۰ لئو (حدود ۴٬۹۲۰ یورو) لازم است. هنگام درخواست پیوستن خانواده، جدا از سهم خودتان، برای هر عضو همین حداقل دستمزد برای ۳ ماه لازم است؛ برای همسر و یک فرزند روی هم ۲۵٬۹۵۰ لئو (حدود ۴٬۹۲۰ یورو). اگر سهم خودتان را همان مبلغ ۶ ماهه در نظر بگیریم، برای سه نفر روی هم حدود ۵۱٬۹۰۰ لئو (حدود ۹٬۸۴۰ یورو) می‌شود. شهریه و هزینه‌های ویزا و اقامت جداست.

دو راه دارید. اگر برنامهٔ انگلیسی‌زبان مناسب رشتهٔ شما هست، گواهی زبان دست‌کم در سطح B1 (مثلاً TOEFL، IELTS یا Cambridge) کافی است. راه دیگر، یک سال آمادگی زبان رومانیایی است که شهریه‌اش در پلی‌تکنیک بخارست برای بیشتر رشته‌ها ۱٬۹۸۰ تا ۳٬۳۳۰ یورو و در دانشگاه ترانسیلوانیا ۳٬۰۰۰ یوروست؛ پس از آن با گواهی B1 وارد دورهٔ اصلی می‌شوید.

این مسیر چند پله دارد و هر پله زمان خودش را می‌گیرد. دانشگاه پرونده را به وزارت آموزش رومانی می‌فرستد و وزارت تا ۳۰ روز کاری از تاریخ رسیدن پروندهٔ کامل، نامهٔ پذیرش تحصیلی را صادر می‌کند؛ بعد شهریهٔ سال اول پرداخت و رسید آن برای دانشگاه فرستاده می‌شود. برای ویزا هم نمی‌توان زودتر از ۳ ماه پیش از سفر اقدام کرد؛ طبق سامانهٔ eViza وزارت امور خارجهٔ رومانی، سفارت تا ۶۰ روز از تحویل پرونده تصمیم می‌گیرد و ادارهٔ مهاجرت رومانی هم نظر خود را تا ۳۰ روز، و در موارد نیازمند بررسی بیشتر تا ۱۵ روز اضافه، اعلام می‌کند. روی هم، برای ورود مهر بهتر است کار پرونده را از زمستان یا اوایل بهار همان سال شروع کنید تا مهلت‌ها به هم نخورد.

طبق فرمان اضطراری رومانی دربارهٔ دسترسی خارجی‌ها به بازار کار، از ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ به بعد، همسری که کارت اقامت خانوادگی (پیوستن خانواده) گرفته، با همان کارت می‌تواند کار کند و دیگر نیازی به مجوز کار جداگانه ندارد. کارفرما باید در سامانهٔ رسمی استخدام خارجی‌ها ثبت شده باشد و قرارداد کار را ظرف ۱۰ روز به ادارهٔ مهاجرت رومانی (IGI) اعلام کند. با این حال این حق تنها از زمانی برقرار است که همسر کارت اقامت را در دست بگیرد؛ تا آن مرحله، یعنی هنگام درخواست ویزا و کارت اقامت، باید منابع مالی خانواده را جدا از درآمد احتمالی آیندهٔ همسر نشان دهید.

طبق قانون آموزش رومانی، فرزندان اتباع کشورهای ثالث – از جمله ایران – که اقامت قانونی دارند، در دورهٔ آموزش اجباری با همان شرایط کودکان رومانیایی به مدرسه راه پیدا می‌کنند و این حق تبعیضی ندارد. زبان اصلی آموزش رومانیایی است، هرچند برخی مدرسه‌ها به زبان اقلیت‌های ملی یا زبان‌های بین‌المللی هم درس می‌دهند. کارنامه و مدارک تحصیلی قبلی فرزند باید ترجمه و تأیید شود و مرکز ملی تشخیص و هم‌ارزی مدارک (CNRED) در وزارت آموزش دربارهٔ پایه یا سطح متناظر آن در نظام رومانی تصمیم می‌گیرد.

برای گرفتن ویزا، هر یک از اعضای خانواده – همسر و هر فرزند – باید بیمهٔ مسافرتی با پوشش دست‌کم ۳۰٬۰۰۰ یورو برای کل مدت ویزا داشته باشد. طبق ادارهٔ مهاجرت رومانی، شرط رسمی برای آوردن خانواده این است که خودِ دانشجو در بیمهٔ سلامت دولتی عضو باشد؛ دانشجویان ۲۶ ساله و بالاتر هم برای گرفتن کارت اقامت خودشان به همین بیمه نیاز دارند. عضویت همسر و فرزندان در بیمهٔ سلامت دولتی رومانی پس از رسیدن و بر اساس وضعیت کار یا سکونت هرکدام تعیین می‌شود؛ این بخش را جداگانه برای خانوادهٔ شما بررسی می‌کنیم.

نه؛ رومانی نظام حساب مسدود (مثل Sperrkonto آلمان) ندارد. آنچه سفارت رومانی طبق سامانهٔ eViza رسماً می‌خواهد، مدرکی از در دسترس‌بودن مبلغی معادل حداقل دستمزد ناخالص رومانی، به ازای هر ماهِ اعتبار ویزا یا اقامت، است – نه واریز به حسابی که تا پایان تحصیل قفل بماند. چون انتقال مستقیم پول از ایران به حساب رومانیایی به‌دلیل محدودیت‌های بانکی ساده نیست، شیوهٔ رساندن شهریه و نشان دادن این منابع را پیش از ثبت‌نام، با دانشگاه و بانک هماهنگ می‌کنیم.

بله. وزارت امور خارجه و وزارت آموزش رومانی هرساله بورسیهٔ دولتی برای شهروندان کشورهای غیرعضو اتحادیهٔ اروپا، از جمله ایران، اعلام می‌کنند که شهریه، خوابگاه (در صورت وجود جا) و کمک‌هزینهٔ ماهانه را می‌پوشاند؛ شرط آن معدل دست‌کم ۷ از ۱۰ در مدرک قبلی است. این بورسیه به رشته‌های پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی تعلق نمی‌گیرد و بیشتر برنامه‌های کارشناسی و ارشدش به زبان رومانیایی است، نه انگلیسی. ثبت‌نام هرسال از ۱۶ فوریه تا ۳۱ مارس در سامانهٔ رسمی Study in Romania انجام می‌شود و نتیجه معمولاً در نیمهٔ ژوئیه اعلام می‌شود؛ رقابت روی همین تعداد محدود بورسیه است و از پیش نمی‌شود قول قطعی داد.

بله. همسر، شریک ثبت‌شده یا شریک هم‌خانهٔ دانشجوی کارشناسی، ارشد یا دکترا، اقامت و اجازهٔ کار را برای همان مدت اقامت دانشجو می‌گیرد و در این مدت حق کار دارد. سقف ۱۵ ساعت در هفته که از ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ اجرا می‌شود، در صفحه‌های ادارهٔ مهاجرت برای خود دانشجوی کارشناسی و ارشد آمده است، نه برای همسر. اقامت همسر به اقامت دانشجو بسته است؛ اگر اقامت دانشجو لغو شود یا پیوند خانوادگی از میان برود، اقامت همسر هم ممکن است لغو شود. بودجهٔ ماه‌های اول را بدون درآمد همسر می‌بندیم، چون پیدا کردن کار زمان می‌برد.

برای درخواست‌های ۲۰۲۶ ماهانه ۱۰٬۶۵۶ کرون برای دانشجو، ۴٬۴۴۰ کرون برای همسر و ۲٬۶۶۴ کرون برای هر فرزند لازم است؛ یعنی برای این خانواده ماهانه ۱۷٬۷۶۰ کرون و برای ۱۲ ماه ۲۱۳٬۱۲۰ کرون، حدود ۱۸٬۸۷۷ یورو. تمکن باید کل مدتی را که اقامت می‌خواهید بپوشاند و جدا از شهریه است که پیش از درخواست اقامت پرداخت می‌شود. پول باید در حسابی به نام شما باشد یا از بورسیه یا حقوق دکترا بیاید. ارقام درخواست‌های ۲۰۲۷ را به‌محض اعلام، به‌روز می‌کنیم.

مدرسه رایگان است و از پاییزِ سالی که کودک ۶ ساله می‌شود، ده سال اجباری است. این حق و تکلیف برای کودکانی است که در دفتر ثبت جمعیت سوئد ثبت شده‌اند، و ثبت برای کسی است که با اقامت معتبر دست‌کم یک سال در سوئد می‌ماند. اگر دورهٔ شما یک‌ساله است یا اقامت کمتر از یک سال صادر می‌شود، وضعیت مدرسه را پیش از سفر با شهرداری محل زندگی روشن می‌کنیم.

خانواده لازم نیست هم‌زمان با دانشجو درخواست بدهد؛ کسی که پیش‌تر برای اقامت تحصیلی درخواست داده یا آن را گرفته، همسر و فرزندان زیر ۱۸ سالش می‌توانند جداگانه و بعداً از ایران درخواست اقامت بدهند. ادارهٔ مهاجرت سوئد همین قاعده را در صفحهٔ اقامت خانوادهٔ دانشجو آورده است. تمکن ماهانهٔ همسر و هر فرزند باید مثل درخواست هم‌زمان نشان داده شود و سند ازدواج و شناسنامهٔ فرزندان با ترجمهٔ رسمی پیوست شود.

نه؛ ادارهٔ مهاجرت سوئد حساب مسدود نمی‌خواهد. تمکن با گواهی حسابی که فقط به نام شما یا همسرتان است و فقط همان دو نفر از آن برداشت می‌کنند ثابت می‌شود؛ سپرده‌ای که در مدت اقامت قفل بماند پذیرفته نیست. گواهی بانکی باید حداکثر ۴ ماه پیش از تاریخ شروع اقامت صادر شده باشد و نام صاحب حساب، نام بانک، تاریخ صدور، موجودی و واحد پول را نشان دهد؛ پول اقوام هم وقتی پذیرفته می‌شود که پیش از درخواست به حساب خودتان منتقل شده باشد.

بورسیهٔ سراسری مؤسسهٔ سوئد برای دانشجوی حرفه‌ای (SI Scholarship for Global Professionals) فقط به شهروندان ۳۴ کشور مشخص تعلق می‌گیرد و ایران در این فهرست نیست؛ این را خود مؤسسهٔ سوئد در صفحهٔ بورسیه اعلام کرده است. با این حال بیشتر دانشگاه‌ها بورسیهٔ داخلی خودشان را دارند؛ برای نمونه دانشگاه لوند به دانشجویان غیراروپایی ارشد و چند برنامهٔ کارشناسی که نمرهٔ پذیرش بالایی داشته باشند، ۲۵ تا ۱۰۰ درصد شهریه را می‌بخشد، با درخواستی جدا از پذیرش و پس از بسته شدن دور اول. برای هر دانشگاهی که انتخاب می‌کنید، صفحهٔ بورسیهٔ همان دانشگاه را جداگانه بررسی می‌کنیم.

در طول ترم تحصیلی، سقف کار دانشجوی کارشناسی و ارشد ۱۵ ساعت در هفته است؛ این سقف از ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ برای اقامت‌های تازه صادرشده اجرا می‌شود. کارآموزی، کار پژوهشی یا اداری مرتبط با برنامهٔ درسی‌تان و نمایندگی دانشجویی در دانشگاه خودتان بیرون از این سقف است و در ژوئن، ژوئیه و اوت هم محدودیتی روی ساعت کار نیست. کار بیشتر از سقف در طول ترم می‌تواند به رد تمدید اقامت برسد، پس بودجهٔ ماه‌های اول خانواده را بدون تکیه بر این درآمد می‌بندیم.

بیمهٔ دولتی دانشجوی شهریه‌پرداز (FAS یا FAS+) که بیشتر دانشگاه‌ها بدون هزینه می‌گیرند، فقط خود دانشجو را پوشش می‌دهد، نه همسر و فرزندان را. دانشگاه استکهلم توصیه می‌کند همراهان دست‌کم برای شش ماه اول بیمهٔ خصوصی از ایران بخرند، چون تا گرفتن شمارهٔ شخصی سوئدی، که با اقامت یک‌ساله یا بیشتر و پس از ثبت در دفتر جمعیت ممکن می‌شود، درمان در سوئد گران است. پس از گرفتن شمارهٔ شخصی، خانواده مثل ساکنان سوئد از درمان استفاده می‌کند.

مدرک دانشگاه خارجی در ایران خودکار رسمیت ندارد و باید جداگانه ارزشیابی شود. این کار را ادارهٔ کل دانش‌آموختگان سازمان امور دانشجویان، زیرمجموعهٔ وزارت علوم، به‌صورت غیرحضوری از راه سامانهٔ سجاد انجام می‌دهد؛ مدرک، ریزنمرات و گواهی فراغت از تحصیل با مهر رسمی دانشگاه بارگذاری می‌شود. شرط اصلی این است که دانشگاه در فهرست دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید وزارت علوم باشد و چون این فهرست هر سال به‌روز می‌شود، آن را برای دانشگاه و رشتهٔ دقیق‌تان پیش از ثبت‌نام بررسی می‌کنیم.

ممکن است، اما نه با اقامت خانوادگی دانشجو. در ارشد، همسر و فرزندان باید جداگانه ویزای بلندمدت «بازدیدکننده» بگیرند. برای یک بزرگسال منابعی دست‌کم ۱٬۴۷۷٫۹۳ یورو خالص در ماه (۱۷٬۷۳۵٫۱۹ یورو در سال)، بیمهٔ درمانی برای کل مدت و تعهد کتبی به کار نکردن لازم است و همسر در این مدت اجازهٔ کار ندارد. راه دوم «پیوستن خانواده» است که کارت اقامت دانشجویی هم برای آن پذیرفته می‌شود: پس از ۱۸ ماه اقامت، اگر درآمد پایدار شما در ۱۲ ماه گذشته برای خانوادهٔ ۲ یا ۳ نفره به‌طور میانگین دست‌کم ۱٬۸۶۷٫۰۲ یورو ناخالص در ماه باشد و خانهٔ مناسب داشته باشید. کار دانشجویی سقف ۹۶۴ ساعت در سال دارد و رسیدن به این درآمد فقط از آن آسان نیست. در این مسیر همسر با ویزای بلندمدتی که حکم اقامت دارد می‌آید و سپس کارت «زندگی خصوصی و خانوادگی» می‌گیرد که اجازهٔ کار دارد. تصمیم ویزا با سفارت و تصمیم پیوستن خانواده با استانداری است.

از ۱ اوت ۲۰۲۶ (۱۰ مرداد ۱۴۰۵) دانشجو باید دست‌کم ۸۷۷٫۵ یورو در ماه منابع داشته باشد؛ برای ۱۲ ماه یعنی ۱۰٬۵۳۰ یورو. این مبلغ جدا از شهریه است. گواهی موجودی بانکی، تعهد حامی همراه با مدرک هویت و گواهی بانکی او، گواهی بورسیه یا سه فیش حقوقی آخر پذیرفته می‌شود. برای همسر در مسیر «بازدیدکننده» منابع جداگانه لازم است. به دلیل تحریم‌ها، روش نگه‌داری و نشان دادن پول را پیش از درخواست پذیرش با هم مشخص می‌کنیم.

این‌ها شهریهٔ رسمی دانشجوی غیراروپایی در دانشگاه‌های دولتی برای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ است. هر دانشگاه می‌تواند بخشی از دانشجویان غیراروپایی را معاف کند تا فقط شهریهٔ عادی (۱۷۸ یورو در کارشناسی و ۲۵۵ یورو در ارشد) را بپردازند، اما سقف معافیت در ۲۰۲۶–۲۰۲۷ برابر ۳۰ درصد است و در ۲۰۲۷–۲۰۲۸ به ۲۵ درصد و پس از آن به ۲۰ درصد می‌رسد. برای همین بودجه را با شهریهٔ کامل می‌بندیم. شهریهٔ دکترا برای همه ۳۹۸ یوروست و دانشگاه‌های خصوصی سالانه حدود ۶ تا ۱۸ هزار یورو یا بیشتر می‌گیرند.

زمان دقیق به تقویم Études en France بستگی دارد: برای ورودی سپتامبر، ثبت پرونده از مهر باز می‌شود و مهلت آن تا دی همان سال است، و دانشگاه‌ها معمولاً در زمستان و بهار پاسخ می‌دهند. سفارت فرانسه زمان رسمی بررسی ویزا را اعلام نمی‌کند، فقط می‌گوید پروندهٔ ویزای رشته‌های دانشگاهی باید دست‌کم ۶۰ روز و دورهٔ زبان دست‌کم ۹۰ روز پیش از شروع کلاس در همان سامانه ارسال شده باشد. با احتساب مصاحبهٔ کامپوس فرانس، آماده کردن مدارک مالی و مسکن و وقت VFS، از باز شدن پرونده تا رسیدن به فرانسه معمولاً نزدیک به یک سال زمان می‌برد؛ خدمات ویزای تهران هم پیش‌تر دوره‌های توقف داشته که می‌تواند این زمان را طولانی‌تر کند.

اجازهٔ کار همسر به نوع اقامتی که خودش می‌گیرد بستگی دارد، نه به اقامت شما. در دکترای با قرارداد، همسر با ویزای «استعداد–خانواده» وارد می‌شود و باید ظرف ۲ ماه پس از ورود کارت اقامت «استعداد–خانواده» را از اداره بگیرد؛ طبق سایت رسمی Service-Public، همین کارت از روز صدور اجازهٔ کار مزدی یا آزاد می‌دهد. در کارشناسی و ارشد، همسر تا وقتی ویزای «بازدیدکننده» دارد اصلاً اجازهٔ کار ندارد و این اجازه فقط پس از «پیوستن خانواده» و گرفتن کارت «زندگی خصوصی و خانوادگی»، معمولاً بیش از ۱۸ ماه بعد، به دست می‌آید.

نه، بلد بودن فرانسوی شرط ثبت‌نام نیست. طبق وزارت آموزش فرانسه، کودک تازه‌وارد در کلاس عادی هم‌سن خودش ثبت‌نام می‌شود و هم‌زمان در واحد آموزشی ویژهٔ دانش‌آموزان تازه‌وارد غیرفرانسوی‌زبان (UPE2A) دست‌کم ۹ ساعت در هفته در دبستان و ۱۲ ساعت در هفته در دورهٔ متوسطه، فرانسوی فشرده یاد می‌گیرد. ثبت‌نام در دبستان دولتی رایگان است و فقط مدرک هویت کودک و والد و نشانی محل زندگی لازم دارد؛ آموزش برای کودکان ۳ تا ۱۶ سال هم اجباری است.

در دکترای با قرارداد، طبق مادهٔ D160-2 قانون تأمین اجتماعی فرانسه، همسر و فرزندانی که همراه شما وارد می‌شوند از همان روز ورود و بدون ۳ ماه انتظار در بیمهٔ همگانی درمان (PUMA) ثبت‌نام می‌شوند؛ با این حال برای خود ویزا باید بیمهٔ سلامت، حوادث و بازگشت اضطراری جداگانه هم داشته باشند. در مسیر «بازدیدکننده» (کارشناسی و ارشد)، تا وقتی اقامت همسر و فرزندان پایدار و قانونی نشده، قاعدهٔ کلی PUMA که طبق Service-Public برای فرد بدون شغل معمولاً ۳ ماه انتظار دارد شامل حالشان نمی‌شود و باید بیمهٔ درمانی خصوصی برای کل مدت اقامت بگیرند. فرزندان زیر ۱۸ سال در هر دو مسیر، به محض برقراری بیمهٔ والد، همراه او زیر پوشش قرار می‌گیرند.

بله، کامپوس فرانس در کاتالوگ رسمی Taught in English برنامه‌های کارشناسی، ارشد و دوره‌های کوتاه تمام‌انگلیسی دانشگاه‌های فرانسه را معرفی می‌کند و بیشترین شمار آن‌ها در مقطع ارشد است. با این حال زندگی روزمره، کارهای اداری و مدرسهٔ فرزندان به فرانسوی می‌گذرد، برای همین حتی در برنامهٔ تمام‌انگلیسی یادگیری فرانسوی مقدماتی را از همان ماه‌های اول توصیه می‌کنیم. اگر برنامهٔ فرانسوی‌زبان را انتخاب کنید، بیشتر آن‌ها سطح B2 می‌خواهند و سال اول کارشناسی هم آزمون زبان فرانسه دارد.

دانشجوی غیراروپایی بدون گرفتن مجوز کار جداگانه تا ۹۶۴ ساعت در سال، یعنی حدود ۶۰ درصد زمان قانونی کار، اجازهٔ کار دارد؛ طبق Service-Public کافی است کارفرما دست‌کم ۲ روز کاری پیش از شروع کار، اعلامیهٔ استخدام را به استانداری بفرستد. این سقف از تاریخ صدور ویزا یا کارت اقامت دانشجویی شما حساب می‌شود و عبور از آن می‌تواند به رد تمدید اقامت بینجامد. دانشجوی دکترای با قرارداد پژوهشی هم همین سقف ۹۶۴ ساعت را دارد؛ فقط برای کار بیشتر از آن، کارفرما باید مجوز کار جداگانه بگیرد.

برای دانشجوی کارشناسی، ارشد یا دکترا با اقامت پیوستهٔ تحصیلی، بله؛ به شرط نشان‌دادن تمکن مالی کل خانواده (۸۰۰ یورو برای شما به‌علاوه رقم هر همراه). برای دوره‌های کوتاه‌مدت غیرمدرکی یا زبان که اقامت موقت می‌گیرند، این مسیر محدودتر و کم‌اطمینان‌تر است.

بله؛ همسری که با اقامت بر پایهٔ پیوند خانوادگی وارد فنلاند شود، حق کار نامحدود در هر شغلی دارد و نیازی به مجوز کار جداگانه نیست.

باید به انگلیسی، فنلاندی یا سوئدی ترجمه شوند و پیش از ارائه به ادارهٔ مهاجرت، ابتدا در وزارت امور خارجهٔ ایران و سپس در سفارت فنلاند در تهران تأیید (legalise) شوند.

بعد از پذیرش دانشگاه و پرداخت شهریهٔ سال اول یا تأیید بورسیه، درخواست اقامت تحصیلی در Enter Finland ثبت می‌شود و جدا از آن باید نوبت بیومتریک در VFS Global تهران گرفته شود. طبق آمار رسمی ادارهٔ مهاجرت فنلاند (Migri)، در حدود ۸۲ درصد از پرونده‌های اقامت تحصیلی، تصمیم ظرف ۳۰ روز از کامل‌شدن مدارک اعلام می‌شود و در غیر این صورت تا ۹۰ روز طول می‌کشد. با احتساب نوبت‌گیری VFS، ارسال گذرنامه و رزرو بلیت، از پذیرش دانشگاه در بهار تا سفر پیش از شروع سپتامبر بهتر است دست‌کم سه تا چهار ماه زمان در نظر بگیرید.

طبق InfoFinland، همهٔ کودکان مقیم فنلاند -صرف‌نظر از تابعیت- باید در مدرسهٔ پایه از ۷ تا ۱۸ سالگی ثبت‌نام کنند و این آموزش رایگان و اجباری است. فرزندی که تازه به فنلاند آمده و فنلاندی یا سوئدی بلد نیست، معمولاً یک سال آموزش آمادگی (valmistava opetus) می‌گیرد و سپس با کلاس‌های زبان دوم (S2) در کنار همکلاسی‌هایش ادامه می‌دهد. این آموزش آمادگی معمولاً در همان مدرسهٔ محل زندگی خانواده برگزار می‌شود، نه لزوماً یک مدرسهٔ بین‌المللی جداگانه، پس ثبت‌نام را باید مستقیماً از مدرسهٔ محلی پرسید.

تا وقتی محل اقامت رسمی (municipality of residence) نگرفته‌اید، هر عضو خانواده -دانشجو، همسر و هر فرزند- باید جداگانه بیمهٔ درمانی خصوصی معتبر داشته باشد؛ طبق Migri این بیمه باید دست‌کم ۱۲۰ هزار یورو برای دورهٔ زیر ۲ سال، یا ۴۰ هزار یورو به‌علاوهٔ دارو برای ۲ سال و بیشتر پوشش بدهد و فرانشیز آن از ۳۰۰ یورو بیشتر نباشد. دسترسی به نظام سلامت عمومی و کارت Kela معمولاً منوط به ثبت محل اقامت نزد ادارهٔ ثبت جمعیت (DVV) است که آن هم اقامت پیوستهٔ دست‌کم یک سال یا تحصیل دست‌کم دوساله می‌خواهد؛ تا آن زمان بیمهٔ خصوصی برای همهٔ اعضا همچنان لازم است.

خیر؛ برخلاف برخی کشورهای اروپایی، Migri حساب مسدودشده نمی‌خواهد و گواهی موجودی ۶ ماه اخیر از یک حساب بانکی به نام خودتان -با نام بانک و واحد پول مشخص- را می‌پذیرد، به شرط آنکه پس از رسیدن به فنلاند بتوانید همان پول را برداشت کنید. حمایت مالی یا نامهٔ ضمانت از بستگان یا کارفرما پذیرفته نمی‌شود؛ گواهی بورسیه یا کمک‌هزینهٔ تحصیلی، یا تأییدیهٔ اسکان و غذای رایگان از دانشگاه هم می‌تواند جایگزین بخشی از این رقم شود. رقم لازم برای خودتان ۸۰۰ یورو در ماه است و برای هر همراه باید جداگانه با همین نوع مدرک نشان داده شود.

فقط دورهٔ دکترا در دانشگاه‌های دولتی فنلاند به‌طور پیش‌فرض شهریه ندارد. برای کارشناسی و ارشد، طبق Study in Finland هیچ بورسیهٔ دولتی سراسری برای دانشجویان غیراروپایی وجود ندارد و هر تخفیف یا معافیت شهریه را خودِ دانشگاه، به‌صورت رقابتی و معمولاً براساس سوابق تحصیلی، تعیین می‌کند. برای نمونه دانشگاه هلسینکی و آلتو تا ۵۰ تا ۱۰۰ درصد شهریه را برای متقاضیان برتر پوشش می‌دهند، اما این بورسیه‌ها فقط شهریه را کم می‌کنند و هزینهٔ زندگی را شامل نمی‌شوند.

فارغ‌التحصیلان کارشناسی، ارشد یا دکترای فنلاند می‌توانند اقامت جست‌وجوی کار تا ۲ سال بگیرند که طبق Migri قابل تقسیم به حداکثر سه بخش، هر بخش دست‌کم ۶ ماه، است؛ بخش پایانی باید ظرف سه سال از شروع بخش اول تمام شود. برای این اقامت هم باید تمکن ۸۰۰ یورو در ماه نشان داد و هزینهٔ درخواست آنلاین ۷۵۰ یورو است. این اقامت حق کار کامل می‌دهد و به‌محض یافتن شغل مرتبط می‌توان آن را به اقامت کاری تبدیل کرد، در حالی که همسر و فرزند همراه اقامت خانوادگی خودشان را ادامه می‌دهند.

به‌طور معمول نه. قانون پیوند خانوادهٔ قبرس به دو سال اقامت قانونی و چشم‌انداز معقول اقامت دائم نیاز دارد و دانشجو از این شرط معاف نیست، پس در سال‌های نخست کارشناسی یا ارشد این مسیر معمولاً باز نیست. در دکترا که دوره طولانی‌تر است، امکان بررسی هست اما تضمینی نیست و تصمیم نهایی با ادارهٔ مهاجرت قبرس است.

برای دانشجوی غیراروپایی، شهریهٔ کارشناسی حدود ۶٬۸۳۴ یورو در سال و شهریهٔ ارشد در بیشتر برنامه‌ها ۵٬۱۲۵ تا ۱۰٬۲۵۰ یورو در سال است؛ چند برنامهٔ ارشدِ تخصصی در دانشگاه فناوری قبرس تا حدود ۱۹٬۵۰۰ یورو برای کل دوره (نه در سال) می‌رسد.

این فرصت تا ۱۲ ماه است، اما فقط برای فارغ‌التحصیلان مقطع ارشد یا بالاتر تعریف شده. فارغ‌التحصیل کارشناسی این مسیر ویژه را ندارد و باید مستقیم کارفرمایی پیدا کند که برایش اقامت و مجوز کار معمول درخواست دهد.

دانشگاه پس از پذیرش، درخواست اجازهٔ ورود دانشجویی را برای ادارهٔ مهاجرت قبرس می‌فرستد؛ بررسی این درخواست، اگر پرونده کامل باشد، تا یک ماه طول می‌کشد. با تأیید اجازهٔ ورود، نوبت روادید در سفارت قبرس در تهران گرفته می‌شود که صدور آن معمولاً تا ۱۵ روز و حداکثر تا ۴۵ روز زمان می‌برد. کارت اقامت دانشجویی هم بعد از ورود و ثبت‌نام در ادارهٔ مهاجرت صادر می‌شود؛ بررسی نهایی همین کارت تا سه ماه دیگر طول می‌کشد، ولی این تأخیر مانع حضور در دانشگاه نمی‌شود.

طبق راهنمای رسمی ادارهٔ مهاجرت قبرس، همسری که از مسیر پیوند خانواده وارد می‌شود «دسترسی مستقیم به اشتغال، با همان شرایط حامی» دارد؛ یعنی معمولاً همان محدودیت‌های کار دانشجویی (سقف ساعت هفتگی و فهرست مشاغل مصوب) برای او هم اعمال می‌شود، نه دسترسی آزاد به بازار کار. این حق فقط پس از صدور نهایی اقامتِ پیوند خانواده فعال می‌شود، نه از روز ورود. چون این مسیر برای همسر دانشجو معمولاً به گذشتن دو سال اقامت دانشجو بند است، جزئیات دقیق شرایط کار را باید هنگام تسلیم همان پرونده از ادارهٔ مهاجرت پرسید.

مدرسه‌های دولتی قبرس برای همهٔ کودکان ساکن کشور رایگان و باز است، صرف‌نظر از اینکه والدین اقامت قانونی دارند یا نه؛ فقط آدرس محل سکونت لازم است. زبان تدریس در مدرسهٔ دولتی یونانی است و وزارت آموزش قبرس برای کودکانی که یونانی بلد نیستند، کلاس‌های فشردهٔ یادگیری زبان و آموزش ویژهٔ معلمان در نظر گرفته است. اگر خانواده آموزش انگلیسی‌زبان را ترجیح می‌دهد، مدرسه‌های خصوصی/بین‌المللی هم هستند، اما این‌ها شهریهٔ جداگانه دارند و از مسیر ثبت‌نام رایگان دولتی جدا حساب می‌شوند.

دانشجوی غیراروپایی و افراد خانواده‌اش، تا وقتی اقامت دائم، پناهندگی یا قرارداد کاری رسمی نگیرند، مشمول نظام درمان همگانی قبرس (GESY) نیستند؛ این را خودِ سازمان بیمهٔ سلامت قبرس برای اتباع کشورهای ثالث صراحتاً تأیید کرده است. به همین دلیل، هم دانشجو و هم همسر و فرزندان باید پیش از سفر بیمهٔ درمانی خصوصی جداگانه بخرند. هزینهٔ این بیمه برای هر نفر در سال حدود ۱۵۰ تا ۴۰۰ یورو برآورد می‌شود.

نه؛ قبرس برخلاف برخی کشورهای اروپایی، حساب بانکی مسدودشدهٔ داخل کشور نمی‌خواهد. طبق راهنمای رسمی دانشگاه فناوری قبرس برای دانشجویان غیراروپایی، تمکن مالی را می‌شود با صورت‌حساب بانکی یک‌ماههٔ اخیر، نامهٔ تأییدشدهٔ بانک محل اقامت، یا نامهٔ حمایت مالی پدر یا مادر همراه با مدرک نسبت خانوادگی نشان داد. رقم لازم ۷٬۰۰۰ یورو است که با گرفتن بورسیه از دانشگاه معمولاً به ۵٬۰۰۰ یورو کاهش می‌یابد.

ارزشیابی مدرک تحصیلی خارجی در ایران کار سازمان امور دانشجویان، زیرمجموعهٔ وزارت علوم، است؛ مدرک، ریزنمرات و گواهی فراغت از تحصیل باید در سامانهٔ همین سازمان ثبت و ارزشیابی شود. این سازمان فهرست و سطح‌بندی دانشگاه‌های خارجی مورد تأیید را هرساله به‌روز می‌کند و همهٔ دانشگاه‌های قبرس، چه دولتی و چه خصوصی، لزوماً یک‌جور دیده نمی‌شوند. پیش از ثبت‌نام قطعی، بهتر است وضعیت دقیق همان دانشگاه و رشته را از سامانهٔ این سازمان یا با تماس مستقیم بپرسید، چون نتیجهٔ نهایی ارزشیابی فقط با خودشان است.

در صفحه‌های رسمی‌ای که بررسی کردیم قاعدهٔ روشن و یک‌دستی دربارهٔ حق کار خودکار همسر همراهِ دانشجو منتشر نشده است. این نکته را پیش از تصمیم‌گیری نهایی، برای پروندهٔ مشخص شما از ادارهٔ مهاجرت لتونی (PMLP) استعلام می‌کنیم.

فرزندان همراه می‌توانند در مدرسهٔ دولتی رایگان (عمدتاً به زبان لتونیایی) یا مدرسهٔ بین‌المللی خصوصی در ریگا (با شهریه، عمدتاً به انگلیسی) ثبت‌نام کنند؛ انتخاب مناسب به سن فرزند و برنامهٔ بلندمدت خانواده بستگی دارد.

دانش‌آموختهٔ کارشناسی ۴ ماه فرصت دارد؛ دانش‌آموختهٔ ارشد و دکترا ۴ ماه با امکان درخواست تمدید تا ۹ ماه دیگر، که بررسی موردی دارد و تضمینی نیست.

زمان کل به چند مرحله بستگی دارد: مهلت ثبت‌نام دانشگاه برای ورودی پاییز معمولاً اوایل ژوئن است و صدور قرارداد تحصیل از سوی دانشگاه چند هفته طول می‌کشد. پس از آماده‌شدن مدارک و تمکن مالی، ادارهٔ مهاجرت (OCMA) تا ۳۰ روز روی درخواست اقامت تصمیم می‌گیرد (یا با هزینهٔ بیشتر در ۵ تا ۱۰ روز کاری)، و صدور ویزای ورود D پس از تأیید چند روز تا حدود دو هفتهٔ دیگر زمان می‌برد. چون لتونی نمایندگی دیپلماتیک در تهران ندارد، هماهنگی محل ارائهٔ مدارک و دریافت ویزا برای اتباع ایران معمولاً چند هفتهٔ دیگر به این زمان‌بندی اضافه می‌کند.

پیش از دریافت ویزای D، هر متقاضی—دانشجو، همسر و هر فرزند—باید بیمهٔ سفر معتبر با سقف پوشش دست‌کم ۴۲٬۶۰۰ یورو داشته باشد که هزینهٔ درمان اورژانسی و بازگشت به کشور در صورت بیماری شدید یا فوت را پوشش دهد؛ اعتبار این بیمه باید دست‌کم به اندازهٔ مدت اقامت مورد انتظار باشد. پس از دریافت کارت اقامت، این بیمهٔ سفر جای خودش را به بیمهٔ سلامت یا زندگی معتبر در لتونی می‌دهد. هزینهٔ دقیق این بیمهٔ داخلی روی صفحه‌های رسمی منتشر نشده؛ آن را هنگام بستن بودجهٔ خانواده، برای هر عضو همراه، از بیمه‌گرهای فعال در لتونی استعلام می‌کنیم.

در فهرست رسمی مدارک اقامت تحصیلی لتونی، حساب مسدود (Blocked Account) دیده نمی‌شود؛ گواهی حساب بانکی که رقم لازم (۷۸۰ یورو برای دانشجو یا همسر و ۲۳۴ یورو برای هر فرزند در ماه) را نشان دهد و صدور آن بیش از سه ماه پیش نباشد، کافی است و باید به انگلیسی یا لتونیایی ترجمه شود. اگر شخص دیگری مثل والدین هزینه‌ها را تأمین می‌کند، تعهدنامهٔ او هم باید توسط دفتر اسناد رسمی تأیید و legalise شود. رد یا پذیرش صریح حساب‌های بانکی ایرانی در صفحه‌های رسمی نیامده؛ چون تحریم‌های بانکی می‌تواند بررسی این مدارک را کند کند، بهتر است گواهی را زود آماده و روش انتقال را از قبل با دانشگاه هماهنگ کنید.

بله؛ زبان درسی بیشتر برنامه‌های مخصوص دانشجویان بین‌المللی در لتونی انگلیسی است و سطح لازم برای پذیرش معمولاً B2 چارچوب مشترک اروپایی است. با این حال برخی برنامه‌های کارشناسی فقط به لتونیایی برگزار می‌شوند، پس زبان دقیق هر برنامه را باید از همان دانشگاه بپرسید. همهٔ دانشگاه‌های لتونی به دانشجویان بین‌المللی دورهٔ زبان لتونیایی هم ارائه می‌دهند؛ یادگیری آن اجباری نیست، اما زندگی روزمره در ریگا یا شهرهای کوچک‌تر را ساده‌تر می‌کند.

لتونی «بورسیهٔ دولتی» (Latvian State Scholarship) دارد که ماهانه ۵۰۰ یورو برای کارشناسی و ارشد و ۷۰۰ یورو برای دکترا می‌دهد، اما فقط به شهروندان ۳۹ کشوری تعلق می‌گیرد که با لتونی توافق دوجانبه دارند؛ در فهرست رسمی این کشورها که بررسی کردیم، ایران دیده نمی‌شود. این بورسیه هم هزینهٔ رفت‌وآمد را پوشش نمی‌دهد و شهریه و هزینهٔ زندگی را کامل تأمین نمی‌کند. در عوض هر دانشگاه تخفیف یا کمک‌هزینهٔ داخلی خودش را دارد که با معدل و سوابق تحصیلی سنجیده می‌شود؛ برای هر دانشگاه و رشتهٔ مشخص باید این گزینه‌ها را جداگانه استعلام کرد.

دانشجوی تمام‌وقت کارشناسی در طول ترم تا ۲۰ ساعت در هفته و در تعطیلات تا ۴۰ ساعت در هفته نزد هر کارفرمایی می‌تواند کار کند. دانشجوی ارشد و دکترا محدودیت ساعتی ندارد و می‌تواند در کنار درس تمام‌وقت هم کار کند. این حق برای خود دانشجوست، نه همراهان او؛ حق کار همسر همچنان نکته‌ای است که پیش از عزیمت باید از ادارهٔ مهاجرت لتونی استعلام شود.

می‌تواند درخواست اقامت جداگانه بدهد، اما این مسیر در لهستان یک حق خودکار نیست؛ ادارهٔ استانی مهاجرت پروندهٔ او را جدا از شما بررسی می‌کند و باید تمکن مالی ماهانهٔ خودش (حدود ۱۸۸ یورو) و بیمهٔ درمانی را نشان دهد. اقامت با عنوان رسمی «پیوستن به خانواده» و حق تضمین‌شده، تنها پس از آن‌که دو سال متوالی روی اقامت تحصیلی بوده‌اید در دسترس است.

برای کارشناسی یا کارشناسی ارشد در دانشگاه دولتی، شهریه معمولاً ۲٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو در سال است و هزینهٔ زندگی (مسکن، خوراک، رفت‌وآمد) طبق پورتال رسمی مطالعه در لهستان حدود ۳۳۰ تا ۴۳۰ یورو در ماه؛ یعنی جمعاً حدود ۶٬۰۰۰ تا ۱۱٬۰۰۰ یورو در سال، پیش از هزینه‌های یک‌بارهٔ ویزا و اقامت.

بله، دانشجوی تمام‌وقت دارای ویزا یا اقامت تحصیلی طبق قانون ترویج اشتغال لهستان بدون مجوز کار جداگانه می‌تواند کار کند. برخی گزارش‌های حقوقی از محدود شدن این معافیت به دانشگاه‌های فهرست‌شده از پایان ۲۰۲۵ خبر داده‌اند؛ وضعیت دقیق دانشگاه مقصد شما را پیش از برنامه‌ریزی روی درآمد کار دانشجویی بررسی می‌کنیم.

طبق پورتال رسمی مطالعه در لهستان، کارزار پذیرش بیشتر دانشگاه‌های دولتی از اردیبهشت یا خرداد (آوریل یا مه) باز می‌شود و بسته به دانشگاه تا شش ماه ادامه دارد. پس از گرفتن نامهٔ پذیرش، تصمیم دربارهٔ ویزای ملی D در سفارت لهستان در تهران معمولاً تا ۱۵ روز تقویمی و در پرونده‌های پیچیده‌تر تا ۳۰ روز اعلام می‌شود. با این حساب، از ثبت درخواست پذیرش تا سفر و شروع ترم مهر (اکتبر) بهتر است دست‌کم پنج تا شش ماه زمان در نظر بگیرید؛ درخواست کارت اقامت تحصیلی، مرحلهٔ جداگانه‌ای است که پس از ورود و در ادارهٔ استانی مهاجرت انجام می‌شود.

بله. طبق ادارهٔ استانی مهاجرت لهستان، وقتی اقامت موقت همسر صادر شود، کارت اقامت او یادداشت «دسترسی به بازار کار» می‌گیرد و برای کار کردن نیازی به مجوز کار جداگانه نیست. این یادداشت به‌معنای دسترسی نامحدود به هر شغلی نیست، و بدون زبان لهستانی، پیدا کردن کار متناسب با تحصیلات همسر -به‌خصوص بیرون از ورشو، کراکوف و شهرهای بزرگ- معمولاً دشوارتر است.

آموزش برای کودکان ۷ تا ۱۸ سال در لهستان اجباری است و فرزند همراه معمولاً در مدرسهٔ دولتی رایگان محل سکونت ثبت‌نام می‌شود؛ دروس به زبان لهستانی ارائه می‌شود. طبق مقررات رسمی دولت لهستان، هر کودک غیرلهستانی حق دارد دست‌کم دو جلسهٔ رایگان کلاس تقویتی زبان لهستانی در هفته بگیرد، و در صورت نیاز می‌تواند در «شعبهٔ آمادگی» با برنامهٔ درسی ساده‌شده و حداکثر ۱۵ دانش‌آموز در کلاس ثبت‌نام شود؛ این شعبه‌ها بیشتر در شهرهایی مثل ورشو در دسترس‌اند.

برای گرفتن ویزای D، هر عضو خانواده باید پیش از سفر بیمهٔ درمانی بین‌المللی با پوشش دست‌کم ۳۰ هزار یورو داشته باشد. طبق پورتال رسمی مطالعه در لهستان، بعد از ورود، دانشجو و هر یک از همراهان می‌توانند جدا وارد بیمهٔ داوطلبانهٔ صندوق ملی سلامت (NFZ) شوند؛ حق بیمهٔ هرکدام حدود ۱۵ یورو در ماه است و دسترسی به درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های دولتی را می‌دهد.

سفارت لهستان در تهران حساب بلوکه نمی‌خواهد. طبق فهرست رسمی مدارک این سفارت، تمکن مالی را می‌توان با گواهی موجودی حساب بانکی، گواهی سقف کارت اعتباری، گواهی بورسیه، یا در صورت حمایت خانواده یا آشنایان، با نامهٔ عدم مخالفت حامی مالی به‌همراه گواهی اشتغال و صورت‌حساب بانکی سه ماه اخیر او ثابت کرد. این مدارک باید مبلغ تمکن ماهانهٔ رسمی -حدود ۱٬۰۱۰ زلوتی برای دانشجو و ۸۲۳ زلوتی برای هر همراه- را پوشش دهند.

برنامه‌های انگلیسی‌زبان در دانشگاه‌های دولتی معمولاً شهریه دارند -حدود ۲٬۰۰۰ تا ۶٬۰۰۰ یورو در سال- و تحصیل رایگان کارشناسی و ارشد فقط با زبان لهستانی در سطح C1 ممکن است. یک استثنا برنامهٔ بورسیهٔ استفان باناخِ آژانس ملی تبادل آکادمیک لهستان (NAWA) است که ایران هم در فهرست رسمی کشورهای واجد شرایط آن قرار دارد؛ این بورسیه دورهٔ کارشناسی ارشد -به لهستانی یا انگلیسی- را بدون شهریه و همراه با کمک‌هزینهٔ ماهانه پوشش می‌دهد.

نه به‌طور خودکار. الحاق خانوادهٔ استاندارد معمولاً به ۱۲ ماه اقامت شما نیاز دارد، مگر وضعیت شما «محقق» باشد. مسیر جایگزین، اقامت مستقل همسر با «دلایل شخصی» است، به شرط آنکه همسر خودش منابع مالی کافی نشان دهد؛ این مسیر از سال اول هم قابل بررسی است.

همان رقمی که دانشجوی اروپایی می‌پردازد: کارشناسی سال اول ۸۰۰ و از سال دوم ۴۰۰ یورو در سال، و بیشتر برنامه‌های ارشد ۴۰۰ تا ۸۰۰ یورو در سال. دکترا شهریه ندارد و در عوض قرارداد کاری با حقوق است.

باید نمایندگی‌ای را که فعلاً درخواست‌های لوکزامبورگ برای متقاضیان ایرانی را می‌پذیرد شناسایی کنیم؛ در بررسی ما این مورد ثابت و یکسان اعلام‌نشده بود، برای همین آن را برای هر پرونده جداگانه از ادارهٔ کل مهاجرت لوکزامبورگ استعلام می‌کنیم و پیش از هر برنامه‌ریزی به شما اعلام می‌کنیم.

چند مرحله پشت‌سرهم دارید: پذیرش دانشگاه از چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد، سپس ادارهٔ کل مهاجرت لوکزامبورگ تا ۶۰ روز برای تصمیم دربارهٔ اجازهٔ موقت اقامت وقت دارد. این اجازه فقط ۹۰ روز اعتبار دارد و در همین بازه باید ویزای ملی نوع D را از نمایندگی بگیرید و وارد کشور شوید؛ پس از ورود هم ۳ ماه فرصت دارید کارت اقامت را درخواست دهید. با این حساب، بهتر است دست‌کم ۶ تا ۹ ماه پیش از شروع دوره اقدام را آغاز کنید؛ زمان دقیق هر پرونده را ادارهٔ کل مهاجرت لوکزامبورگ تعیین می‌کند.

بستگی به مسیر اقامت همسر دارد. اگر او از مسیر استاندارد الحاق خانواده (پس از ۱۲ ماه اقامت شما) بیاید، از سپتامبر ۲۰۲۳ روی کارت اقامتش اجازهٔ فعالیت مزدی یا مستقل درج می‌شود و کار او دیگر نیاز به مجوز جدا ندارد. اما اگر مسیر او اقامت با «دلایل شخصی» باشد، که برای بیشتر خانواده‌های دانشجویی مسیر رایج‌تر است، خود اقامت اجازهٔ کار نمی‌دهد؛ باید جداگانه برای «فعالیت مزدی جنبی» با هزینهٔ ۸۰ یورو مجوز کار بگیرد که تا سه ماه زمان می‌برد و در سال اول فقط به یک حرفه یا بخش محدود است.

در سال‌های اول دبستان، زبان آموزش عمدتاً آلمانی است و فرانسه هم از همان پایه‌های اول به‌تدریج اضافه می‌شود؛ در سال‌های پیش‌دبستانی هم لوکزامبورگی زبان اصلی ارتباط روزمره است. انگلیسی فقط از دورهٔ متوسطه (حدود کلاس ششم) وارد برنامه می‌شود، نه از دبستان. برای فرزندی که تازه وارد شده و هیچ‌کدام از این زبان‌ها را بلد نیست، وزارت آموزش لوکزامبورگ برنامه‌های ورود و همراهی زبانی دارد که ثبت‌نامش را کمون محل زندگی هماهنگ می‌کند.

پیش از ورود، خود شما باید بیمهٔ درمانی یا مسافرتی معتبر برای لوکزامبورگ داشته باشید؛ همسر و فرزندان همراه هم باید پوشش بیمهٔ درمانی مستقل نشان دهند، چه از بیمه‌گر خارجی و چه از یک نهاد بیمهٔ لوکزامبورگی. این گواهی هم برای اجازهٔ موقت اقامت و هم برای کارت اقامت خانواده لازم است. پس از استقرار، بسته به وضعیت هر عضو خانواده، الحاق به صندوق ملی سلامت (CNS) یا ادامهٔ بیمهٔ خصوصی را باید جداگانه با CNS هماهنگ کنیم، چون رویهٔ دقیق آن به کشور محل بیمهٔ قبلی هر فرد بستگی دارد.

ادارهٔ کل مهاجرت لوکزامبورگ سه راه را می‌پذیرد: گواهی اصل بورسیه یا وام تحصیلی با ذکر مبلغ و مدت، گواهی بانکی همراه با گردش حساب ۶ ماه اخیر که منابع شخصی یا خانوادگی شما را نشان دهد، یا «تعهد مالی» (prise en charge) یک حامی مقیم لوکزامبورگ که هزینهٔ زندگی، درمان و تحصیل یک سال به‌همراه بلیت بازگشت را پوشش دهد. در هر سه حالت رقم پایه دست‌کم ۱٬۵۱۷ یورو در ماه است. چون بانک‌های لوکزامبورگ مقررات ضدپولشویی و تحریم را با دقت اجرا می‌کنند، روش دقیق نشان دادن این گردش حساب یا معرفی حامی را پیش از ثبت درخواست با بانک و دانشگاه هماهنگ می‌کنیم.

فقط برای فارغ‌التحصیل ارشد یا دکترا (با دفاع موفق پایان‌نامه) ممکن است، نه کارشناسی. باید دست‌کم ۳۰ روز پیش از پایان اقامت دانشجویی درخواست بدهید، هزینه‌اش ۸۰ یورو است و تمکن مالی دست‌کم ۸۰ درصد رقم رسمی حمایت اجتماعی لوکزامبورگ لازم دارید. این اقامت جدید تا ۱۲ ماه اعتبار دارد و پیش از پایانش باید قرارداد کار یا مجوز فعالیت مستقل بگیرید تا به اقامت کاری تبدیل شود.

طبق پورتال رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا برای لیتوانی، نه. فقط دانشجوی دکترا اجازهٔ همراه آوردن همسر و فرزند را دارد؛ برای کارشناسی، ارشد و دورهٔ زبان، این حق وجود ندارد.

برای اقامت موقت تحصیلی، ماهانه دست‌کم نیمی از حداقل دستمزد رسمی لیتوانی (حدود ۵۷۶ یورو در ۲۰۲۶) برای دوازده ماه به‌علاوهٔ یک ماه اضافه، یعنی رویهم حدود ۸ هزار یورو، لازم است؛ حساب بانکی شخصی، بورسیه یا تعهد مالی حامی پذیرفته می‌شود.

می‌توانید اقامت موقت ۱۲ماهه برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار بگیرید. تصمیم نهایی دربارهٔ هر اقامت با ادارهٔ مهاجرت لیتوانی است.

زمان کل به چند بخش تقسیم می‌شود. طبق مرکز اطلاعات مهاجرت لیتوانی، تصمیم دربارهٔ ویزای ملی (D) معمولاً تا ۱۵ روز تقویمی طول می‌کشد و در موارد نیازمند بررسی بیشتر تا ۴۵ روز هم می‌رسد؛ طبق دانشگاه ویلنیوس، پس از پذیرش و ثبت درخواست اقامت موقت تحصیلی در سامانهٔ MIGRIS، ادارهٔ مهاجرت تا دو ماه (حالت عادی) یا تا یک ماه (حالت فوری با هزینهٔ بیشتر) برای تصمیم وقت دارد. با احتساب انتخاب برنامه، ارسال مدارک دانشگاه و نوبت بیومتریک در نزدیک‌ترین نمایندگی یا مرکز VFS، از شروع اپلای تا رسیدن به لیتوانی عملاً چیزی حدود ۶ تا ۸ ماه زمان لازم است. تصمیم نهایی و مهلت دقیق هر پرونده را فقط دانشگاه و ادارهٔ مهاجرت لیتوانی مشخص می‌کنند.

طبق پورتال رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا برای لیتوانی، همسر همراه دانشجوی دکترا نیازی به گرفتن مجوز کار جداگانه ندارد و از همان زمان صدور اقامتش می‌تواند مشغول به کار شود. همین پورتال تصریح می‌کند همسر می‌تواند شغل یا کارفرمایش را هم بدون محدودیت خاصی عوض کند. این حق فقط در مسیر دکتراست؛ چون همراه‌آوری خانواده برای کارشناسی و ارشد اصلاً امکان‌پذیر نیست، این پرسش برای آن دو مقطع موضوعیت ندارد.

طبق مرکز اطلاعات مهاجرت لیتوانی -که با بودجهٔ دولت این کشور کار می‌کند- فرزند دارای اقامت موقت حق و تکلیف ثبت‌نام رایگان در مدرسهٔ دولتی محل سکونت را دارد؛ کافی است به ادارهٔ آموزش همان شهرداری مراجعه کنید. زبان اصلی آموزش لیتوانیایی است و فرزندی که این زبان را بلد نیست، پیش از ورود به کلاس عادی در یک دورهٔ تطبیقی زبان لیتوانیایی شرکت می‌کند و بعد کنار هم‌سن‌های خودش درس می‌خواند. چند مدرسهٔ بین‌المللی انگلیسی‌زبان هم هستند که عمدتاً در ویلنیوس فعالند، ولی برخلاف مدرسهٔ دولتی شهریهٔ جداگانه می‌گیرند.

دانشجویان غیراروپایی مشمول بیمهٔ درمانی دولتی لیتوانی نیستند، پس باید بیمهٔ خصوصی بخرند. طبق دانشگاه ویتاوتاس ماگنوس، برای ویزای ملی (D) پوشش دست‌کم ۳۰ هزار یورو و برای کارت اقامت موقت پوشش دست‌کم ۱۰ هزار یورو لازم است؛ خرید همین بیمه در خودِ لیتوانی سالانه حدود ۵۰ تا ۱۴۰ یورو تمام می‌شود. در مسیر دکترا، برای همسر و هر فرزند همراه هم باید بیمهٔ درمانی جداگانه‌ای با همین سطح پوشش خریداری و پیش از درخواست اقامت به ادارهٔ مهاجرت ارائه شود.

به‌دلیل تحریم‌های بین‌المللی، واریز مستقیم از حساب بانکی ایرانی به حساب دانشگاه یا حساب شخصی در لیتوانی معمولاً کار نمی‌کند. طبق راهنمای دانشگاه ویلنیوس دربارهٔ ویزا و اقامت، برای اثبات تمکن مالی صورت‌حساب بانکی به یورو یا دلار پذیرفته می‌شود؛ در عمل باید مبلغ لازم را از راه یک واسطهٔ مالی یا حساب شخص ثالث خارج از ایران به همان ارز رساند و صورت‌حساب همان حساب را ضمیمهٔ پرونده کرد. پذیرش دقیق هر مسیر انتقال را رویه‌های رسمی مشخص نکرده‌اند، پس این هماهنگی را باید از همان ابتدای اپلای، با خودِ دانشگاه و پیش از ثبت درخواست اقامت، انجام داد.

برای کارشناسی و ارشد، طبق پورتال رسمی Study in Lithuania، جایگاه‌های دولتیِ رایگان فقط ویژهٔ شهروندان اتحادیهٔ اروپاست و دانشجوی ایرانی در این دو مقطع باید شهریهٔ کامل را بپردازد. در دکترا اما دانشجویان غیراروپایی هم می‌توانند برای جایگاه دولتیِ بورسیه‌ای اپلای کنند؛ طبق دانشگاه فناوری کاوناس، دانشجوی دکترای بورسیه‌ای هم از شهریه معاف است و هم ماهانه ۱٬۴۰۶ یورو در سال اول و ۱٬۶۲۸ یورو در سال‌های دوم تا چهارم کمک‌هزینه می‌گیرد. پذیرش در این جایگاه‌های محدود، بر خلاف شهریهٔ ثابت، رقابتی است و باید با هر دانشگاه جداگانه بررسی شود.

معمولاً نه. سیاست اعضای خانواده و مقررات پیوست خانواده در مالت می‌خواهد که شما دست‌کم حدود یک سال اقامت قانونی داشته باشید و پیش از آن، خانواده درآمد یا منابع مالی کافی و بیمهٔ درمانی هر نفر را نشان دهد.

اگر در دانشگاه مالت، MCAST یا ITS ثبت‌نام کنید نه؛ از بیمهٔ خصوصی معاف و مشمول نظام سلامت عمومی‌اید. در غیر این صورت، و برای همراهان خانواده در هر حالت، بیمهٔ خصوصی با پوشش دست‌کم ۱۰۰ هزار یورو لازم است.

دانشجویان برنامه‌های سطح ۵ چارچوب ملی مالت به بالا، از سال اول تحصیل می‌توانند تا ۲۰ ساعت در هفته با مجوز کارفرما از Jobsplus کار کنند.

برنامه‌ریزی معمولاً دست‌کم شش تا هشت ماه پیش از شروع ترم لازم دارد؛ برای نمونه، مهلت ثبت درخواست پذیرش ورودی اکتبر ۲۰۲۶ دانشگاه مالت برای متقاضیان غیراتحادیهٔ اروپا که به ویزا نیاز دارند، اول ژوئیهٔ همان سال ساعت ۱۴ است. پس از رسیدن به مالت هم باید ظرف سه ماه برای کارت اقامت تحصیلی نزد Identità اقدام کرد. چون مالت نمایندگی دیپلماتیک مستقیم در تهران ندارد، هماهنگی مسیر ویزا زمان بیشتری می‌طلبد و بهتر است این بخش زودتر از حد معمول شروع شود.

در مدرسه‌های دولتی مالت، زبان اصلی آموزش مالتی است و انگلیسی هم به‌صورت درس و در برخی مواد در کنار آن تدریس می‌شود؛ هیچ دانش‌آموزی، صرف‌نظر از مدت اقامتش، از یادگیری مالتی و انگلیسی معاف نیست. برای دانش‌آموزان تازه‌وارد، ادارهٔ آموزش‌دهندگان مهاجر (Migrant Learners' Unit) دورهٔ حمایتی زبان ارائه می‌دهد تا با مالتی و انگلیسی مدرسه هماهنگ شوند. اگر خانواده آموزش کاملاً انگلیسی‌زبان می‌خواهد، باید مدرسه‌های خصوصی یا بین‌المللی را در نظر بگیرد که از این قاعده جدا هستند.

مالت مثل برخی کشورهای اروپایی «حساب مسدود» رسمی ندارد؛ در عوض صورت‌حساب و گواهی بانکی سه ماه اخیر لازم است که برای مرحلهٔ ویزا دست‌کم معادل ۷۵ درصد حداقل دستمزد ملی مالت برای هر ماه تحصیل، و برای مرحلهٔ اقامت پس از ورود (e-Residence) دست‌کم ۹۹۴ یورو برای هر ماه اقامت را نشان دهد. چون واریز مستقیم از حساب ایرانی معمولاً ممکن نیست، باید از پیش برای واریز از راه حساب ارزی در کشور ثالث یا کارت بین‌المللی برنامه‌ریزی کرد؛ اگر وجه در خارج نگه‌داری می‌شود، باید با کارت بین‌المللی و رسید برداشت از خودپرداز در مالت، دسترسی واقعی به آن را هم ثابت کرد.

نه؛ صفحهٔ رسمی دانشگاه مالت صراحتاً می‌گوید زبان آموزش در دانشگاه مالت انگلیسی است، و همین برای MCAST و ITS هم برقرار است. به‌جای مالتی، باید نمرهٔ آزمون زبان انگلیسی معتبر مثل آیلتس آکادمیک ارائه کنید؛ برای کارشناسی نمرهٔ کل دست‌کم ۶، و برای ارشد و دکترا دست‌کم ۶٫۵ لازم است. مالتی فقط برای زندگی روزمره یا اگر فرزندتان در مدرسهٔ دولتی مالت ثبت‌نام کند کاربرد پیدا می‌کند، نه برای پذیرش یا تحصیل خودِ شما در دانشگاه.

در بررسی رسمی ما، دانشگاه مالت برنامهٔ بورسیهٔ عمومی و بازِ همهٔ ملیت‌ها اعلام نکرده است؛ بورسیه‌های دولتی مالت که از راه کمک توسعه‌ای رسمی (ODA) دیدیم، مخصوص کشورهای مشخصی مثل تونس، فلسطین و کشورهای کوچک جزیره‌ای‌اند و ایران میان آن‌ها نبود. صفحهٔ «هزینه‌ها و بورسیه» دانشگاه مالت را باید هرساله برای فراخوان‌های تازه بررسی کرد، اما نمی‌توان از پیش روی بورسیه یا شهریهٔ رایگان برای دانشجوی ایرانی حساب باز کرد؛ دکترا با شهریهٔ ثابت ۱۱ هزار یورویی، در حال حاضر روشن‌ترین گزینهٔ کم‌هزینهٔ این کشور است.

در فهرست رسمی مجوزهای اقامت مرتبط با اشتغال مالت، مجوز جداگانه‌ای برای «جویندگی کار» پس از فارغ‌التحصیلی دیده نشد؛ این فهرست فقط شامل مجوز واحد اشتغال (Single Permit)، خوداشتغالی، اشتغال زیر شش ماه، کارت آبی اروپا و مجوز انتقال درون‌سازمانی است. یعنی باید پیش از پایان اعتبار اقامت تحصیلی‌تان (که برای طول دوره یا حداکثر یک سال صادر و سالانه تمدید می‌شود) پیشنهاد کار از یک کارفرمای مالتی بگیرید و برای مجوز واحد اشتغال اقدام کنید؛ فرصت جداگانه‌ای صرفاً برای جست‌وجوی کار پس از پایان تحصیل در فهرست رسمی وجود ندارد.

طبق فکت‌شیت رسمی ادارهٔ ملی مهاجرت مجارستان، دارندهٔ اقامت با هدف تحصیل نمی‌تواند برای همسر یا فرزندش اقامت الحاق خانواده بگیرد؛ این قاعده در کارشناسی، ارشد، دورهٔ زبان و همهٔ دوره‌های دکترای معمول برقرار است. مسیر جداگانهٔ «اقامت پژوهشگر» دکترا هم وجود دارد، اما بند الحاق خانوادهٔ همان فکت‌شیت رسمی فقط دربارهٔ خانواده‌ای است که پیش‌تر اقامت اتحادیهٔ اروپا داشته؛ برای خانواده‌ای که مستقیم از ایران اعزام می‌شود، مسیر رسمی مشخصی برای الحاق خانواده دیده نمی‌شود. تنها استثنای صریح، فرزندی است که در طول اقامت دانشجو در خودِ مجارستان به دنیا بیاید.

شهریهٔ سالانهٔ رشته‌های عمومی در دانشگاه‌های دولتی معمولاً بین ۳٬۶۰۰ تا حدود ۱۱ هزار یورو است (پزشکی و دندان‌پزشکی تا حدود ۱۶ هزار یورو)؛ به‌همراه هزینهٔ زندگی ماهانهٔ ۵۰۰ تا ۶۰۰ یورو در بوداپست و بیمهٔ درمانی خصوصی حدود ۳۳۰ یورو در سال (یا کارت TAJ صندوق بیمهٔ اجتماعی، که حق بیمه‌اش هرساله تغییر می‌کند و باید جداگانه استعلام شود). بورسیهٔ کامل Stipendium Hungaricum بخش عمدهٔ این هزینه‌ها را می‌پوشاند.

درخواست روادید ملی D و اقامت تحصیلی در بخش کنسولی سفارت مجارستان در تهران، با وقت قبلی، ثبت می‌شود. هزینهٔ اداری این مرحله ۱۱۰ یورو و تصمیم نهایی ادارهٔ ملی مهاجرت مجارستان معمولاً تا ۶۰ روز پس از تکمیل پرونده طول می‌کشد.

زمان‌بندی از چند مرحلهٔ جدا تشکیل می‌شود: دریافت نامهٔ پذیرش از دانشگاه، طبق برنامهٔ زمانی معمول دانشگاه‌ها، چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. پس از آن، طبق فکت‌شیت رسمی ادارهٔ ملی مهاجرت مجارستان (OIF)، باید ظرف ۱۵ روز از ثبت درخواست روادید/اقامت اثر انگشت بدهید تا پرونده «دریافت‌شده» به‌حساب بیاید، و تصمیم نهایی همان اداره حداکثر تا ۶۰ روز از تکمیل پرونده طول می‌کشد. به همین دلیل، برای ورودی سپتامبر بهتر است ثبت درخواست پذیرش دانشگاه را از پاییز سال پیش از سفر شروع کنید.

بله، از راه بورسیهٔ کامل دولتی Stipendium Hungaricum. طبق فهرست رسمی کشورهای طرف این برنامه، ایران در همهٔ سطوح تحصیلی -کارشناسی، ارشد، دکترا و حتی دوره‌های نیمه (Partial Studies)- واجد شرایط درخواست است، و مرجع رسمی ارسال درخواست از ایران، سفارت جمهوری اسلامی ایران در بوداپست است. این بورسیه شهریه، خوابگاه و کمک‌هزینهٔ ماهانه را می‌پوشاند و ثبت‌نام آنلاین و شرکت در آزمون ورودی هم رایگان است.

طبق فکت‌شیت رسمی ادارهٔ ملی مهاجرت مجارستان (OIF)، چند نوع مدرک پذیرفته می‌شود: گواهی حساب بانکی یا سپرده به نام خودِ دانشجو، تعهدنامهٔ رسمی (notarised) یکی از اعضای خانواده برای تأمین هزینه‌ها، مدرک درآمد ثابت از کارفرما یا ادارهٔ مالیات، یا مدرکی دیگر مثل گواهی بورسیه. رقم ثابتی در قانون نیامده؛ چون هزینهٔ زندگی ماهانهٔ دانشجو در بوداپست حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ یورو برآورد می‌شود، معمولاً مدرکی هم‌ارز همین رقم برای یک سال خواسته می‌شود.

نه. طبق درگاه رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا (کمیسیون اروپا)، خودِ اقامت با هدف تحصیل اجازهٔ کار می‌دهد و دانشجو برای کار تا ۳۰ ساعت در هفته در طول ترم، یا تمام‌وقت تا ۹۰ روز در سال خارج از ترم، به مجوز کار جداگانه نیاز ندارد. برای کار بیشتر از این سقف‌ها، باید جداگانه با دانشگاه یا ادارهٔ مهاجرت مجارستان هماهنگ کرد.

دانشجوی غیربورسیه باید بین کارت TAJ صندوق ملی بیمهٔ سلامت -که حق بیمه‌اش برابر ۳۰ درصد حداقل‌دستمزد ماهانهٔ مجارستان است- یا بیمهٔ خصوصی، با هزینهٔ نزدیک به ۳۳۰ یورو در سال، یکی را انتخاب کند. طبق پورتال رسمی Study in Hungary، بورسیه‌بگیران Stipendium Hungaricum از پوشش رایگان برخوردارند. چون اقامت تحصیلی معمولاً الحاق خانواده نمی‌دهد، این بیمه فقط خودِ دانشجو را می‌پوشاند؛ برای فرزندی که در مجارستان به دنیا بیاید، بیمهٔ او را باید جداگانه و همزمان با ثبت اقامتش نزد صندوق ملی بیمهٔ سلامت (NEAK) پیگیری کرد.

برای خودِ تحصیل، در بیشتر برنامه‌های دانشگاهی بین‌المللی که کاملاً انگلیسی‌زبان‌اند، بله؛ طبق فکت‌شیت رسمی ادارهٔ مهاجرت، فقط باید سطح زبانِ لازم برای همان برنامه -انگلیسی یا مجارستانی، بسته به دانشگاه- را با گواهی یا مدرک تحصیلی قبلی ثابت کنید. اما در زندگی روزمره، به‌ویژه در ادارات، درمانگاه‌ها و شهرهای کوچک‌تر خارج از بوداپست، بیشتر خدمات به زبان مجارستانی ارائه می‌شود و دانستن حداقلی از این زبان کارها را ساده‌تر می‌کند.

اگر برای کارشناسی، ارشد یا دکترا (تحصیل دانشگاهی) اقامت می‌گیرید، بله؛ همسر و فرزند زیر ۱۸ سال می‌توانند برای «پیوستن خانواده» اقدام کنند، به شرط بیمهٔ درمانی و منابع مالی کافی. اگر فقط یک دورهٔ زبان مستقل و جدا از پذیرش دانشگاه می‌روید، این مسیر باز نیست، چون آن اقامت در ردهٔ «سایر اهداف» غیرقابل‌تمدید قرار می‌گیرد. تصمیم نهایی همیشه با ادارهٔ مهاجرت کرواسی (MUP) است.

خودکار نه. همسر دانشجو در فهرست مشاغلی که وزارت کشور کرواسی بدون نیاز به مجوز کار اجازه می‌دهد نیست؛ برای کار باید مثل هر تبعهٔ کشور ثالث دیگر مجوز کار و ثبت کار بگیرد. بودجهٔ خانواده را از اول بدون حساب کردن درآمد او می‌بندیم.

یک سال اقامت برای جست‌وجوی کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار می‌گیرید و یک‌بار دیگر هم می‌توانید آن را تمدید کنید. نیمی از مدت تحصیل هم در محاسبهٔ شرط پنج‌سالهٔ اقامت درازمدت به حساب می‌آید.

هیچ صفحهٔ رسمی زمان کلی این مسیر را جمع نزده، چون هر مرحله زمان جداگانه دارد: دانشگاه‌ها برای رسیدگی به پذیرش چند هفته تا چند ماه وقت می‌گذارند، سپس باید بیمهٔ درمانی و مدارک مالی را آماده کنید و درخواست اقامت تحصیلی را در سفارت کرواسی یا مرکز VFS تهران بدهید. وزارت امور خارجهٔ کرواسی هم برای همین مرحله بازهٔ زمانی اعلام نکرده و فقط می‌گوید نتیجه به متقاضی اطلاع داده می‌شود. به همین دلیل آماده‌سازی مدارک و ثبت درخواست اقامت را از چند ماه پیش از تاریخ برنامه‌ریزی‌شدهٔ سفر شروع می‌کنیم.

اگر تا ۱ آوریل به ۶ سالگی برسد، از مهر همان سال باید وارد دبستان شود، چون آموزش ابتدایی در کرواسی هشت‌ساله و اجباری است. طبق سند رسمی یورایدیس (شبکهٔ اطلاعات آموزشی اتحادیهٔ اروپا)، دانش‌آموزی که کرواتی بلد نیست یا سطحش کافی نیست حق گرفتن آموزش زبان کرواتی را دارد تا بتواند تحصیل را شروع یا ادامه دهد، و در جلسهٔ ثبت‌نام هم یک کارشناس زبان برای سنجش سطح او حاضر می‌شود. این حق برای فرزند دانشجویانی که اقامت پیوستن خانواده گرفته‌اند هم برقرار است.

کارت بیمهٔ درمانی اروپایی (EHIC) فقط برای اتباع اتحادیهٔ اروپا، بریتانیا و سوئیس معتبر است و شامل اتباع ایران نمی‌شود؛ پورتال رسمی Study in Croatia برای دانشجوی غیراروپایی بیمهٔ درمانی خصوصی و جامع را شرط می‌گذارد. این صفحه دربارهٔ بیمهٔ همراهان چیزی نمی‌گوید، ولی چون اقامت پیوستن خانوادهٔ همسر و فرزند هم مثل اقامت دانشجو به بیمهٔ معتبر مشروط است، باید برای هرکدام جداگانه بیمهٔ خصوصی بگیرید. برای شرایط دقیق‌تر همین پورتال شما را به صندوق بیمهٔ درمانی کرواسی (HZZO) ارجاع می‌دهد.

کرواسی نظام «حساب بلوکه» مثل آلمان ندارد؛ طبق پورتال رسمی Study in Croatia، مدرک تمکن مالی می‌تواند نامهٔ تعهد حمایت مالی، صورت‌حساب بانکی یا گواهی بورسیه باشد. آیین‌نامهٔ رسمی دولت کرواسی (مصوب فوریهٔ ۲۰۲۱ در روزنامهٔ رسمی Narodne novine) هم کف قانونی را برای دانشجو معادل دست‌کم ۲۵ درصد میانگین دستمزد خالص ماهانهٔ کشور در سال قبل به‌علاوهٔ ۶۰ درصد همان میانگین برای هزینهٔ یک‌بارهٔ بازگشت تعیین کرده؛ با دستمزد خالص میانگین اخیر کرواسی (طبق آمار رسمی، حدود ۱٬۴۰۰ تا ۱٬۵۵۰ یورو در ماه)، این یعنی چیزی حدود ۳۵۰ تا ۳۹۰ یورو در ماه به‌علاوهٔ حدود ۸۴۰ تا ۹۳۰ یورو هزینهٔ بازگشت. چون این کف قانونی از برآورد هزینهٔ زندگی رسمی همین کشور (۵۰۰ تا ۸۰۰ یورو در ماه) پایین‌تر است، برای مدرک‌سازی همان رقم بالاتر را معیار می‌گذاریم.

هر دو گزینه در کرواسی هست؛ پورتال رسمی Study in Croatia فهرست برنامه‌های انگلیسی‌زبان را در «Register of Study Programmes» منتشر کرده و دانشگاه‌ها این برنامه‌ها را جدا از سامانهٔ کرواتی‌زبان پذیرش می‌گیرند. برای برخی برنامه‌های کرواتی‌زبان ممکن است آزمون استاندارد زبان کرواتی سطح B2 هم شرط پذیرش باشد. انتخاب زبان تحصیل را در همان مرحلهٔ اول، هم‌زمان با انتخاب دانشگاه و رشته، می‌سنجیم.

بورسیهٔ عمومی برای دانشجوی ایرانی در منابع رسمی دیده نشد. طبق پورتال Study in Croatia، بورسیه‌های موجود عمدتاً به دانشجویان تبادلی (Erasmus+ و CEEPUS) یا دانشجویانی با ریشهٔ کرواتی که خارج از کرواسی زندگی می‌کنند اختصاص دارد؛ برای نمونه در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۶ فقط ۳۰۰ بورسیهٔ ریشهٔ کرواتی (ماهانه ۱۷۵ یورو) داده شده که به اتباع ایران تعلق نمی‌گیرد. همین پورتال می‌گوید بعضی دانشکده‌ها ممکن است کمک‌هزینه یا تخفیف جزئی شهریه بدهند، اما این را هر دانشکده جداگانه تصمیم می‌گیرد و باید مستقیم از همان دانشکده پرسید.

با اقامت، نه. اقامت تحصیلی کارشناسی و ارشد راهی برای اقامت همسر باز نمی‌کند؛ همسرتان فقط می‌تواند با ویزای توریستی تا سه ماه سفر کند. اگر همراهی همسر از همان سال اول اولویت است، دکترا با قرارداد میزبانی پژوهشی رسمی یا کشوری مثل هلند را هم با هم می‌سنجیم.

برای برنامه‌های یونانی‌زبان در دانشگاه دولتی، بله، حتی برای دانشجوی غیراروپایی، به شرط تسلط به یونانی یا گذراندن یک سال آمادگی زبان. اگر چون یونانی بلد نیستید برنامهٔ انگلیسی‌زبان می‌خواهید، ۱۶ برنامهٔ کارشناسی کاملاً انگلیسی‌زبان هست که شهریه‌شان ۵ تا ۱۵ هزار یورو در سال است.

چون انتقال سوئیفت مستقیم از ایران معمولاً کار نمی‌کند و کارت بانکی ایرانی در یونان اعتبار ندارد، واریز شهریه و نشان‌دادن تمکن مالی باید از راه حساب یا واسطهٔ خارج از ایران انجام شود. این بخش از برنامه‌ریزی مالی را از همان ابتدا و روشن با شما مشخص می‌کنیم.

زمان دقیق به مسیر پذیرش بستگی دارد: چون ایران به کنوانسیون آپوستیل نپیوسته، آماده‌سازی مدارک و تأیید کنسولی آن‌ها حدود ۴ تا ۸ هفته می‌برد، و ویزای ملی تحصیلی از VAC Global در تهران هم چند هفته تا حدود یک ماه دیگر زمان می‌خواهد. برای دانشجویانی که از راه توافق سه‌جانبهٔ دانشگاه با ادارهٔ مهاجرت پیش می‌روند، صدور اقامت تحصیلی حداکثر ۴۰ روز پس از تکمیل مدارک و بیومتریک طول می‌کشد؛ در غیر این صورت باید ظرف ۹۰ روز از ورود برای اقامت اقدام کنید. زمان‌بندی دقیق هر پرونده را باید مستقیماً از VAC Global هم پرسید.

برای دانشجوی کارشناسی یا ارشد، همسر اصلاً اقامت نمی‌گیرد، پس بحث کار هم مطرح نیست. در مسیر دکترای پژوهشگر که همسر اقامتی هم‌طول شما می‌گیرد، راهنمای رسمی دانشگاه آتن دربارهٔ حق کار فوری او سکوت کرده و این نکته را باید هنگام درخواست از ادارهٔ مهاجرت بپرسید. اگر همسر بعدتر از راه مسیر عمومی پیوند خانواده اقدام کند، طبق درگاه رسمی مهاجرت اتحادیهٔ اروپا فقط از نخستین تمدید اقامتش اجازهٔ کار می‌گیرد، نه از روز ورود.

اگر فرزندتان همراهتان بیاید -که طبق قواعد فعلی فقط در مسیر دکترای پژوهشگر یا سفر توریستی کوتاه ممکن است- آموزش از ۴ یا ۵ تا ۱۵ سالگی در یونان اجباری است. طبق صفحهٔ رسمی وزارت آموزش یونان، مدرسه‌های دولتی برای دانش‌آموزانی که یونانی بلد نیستند کلاس آمادگی (Τάξεις Υποδοχής، در چارچوب برنامهٔ ΖΕΠ) دارند: سطح یک با آموزش فشردهٔ زبان تا ۱۵ ساعت در هفته برای کسانی که یونانی نمی‌دانند، و سطح دو تا دو سال -به‌طور استثنایی سه سال- برای کسانی که سطح پایهٔ زبان را دارند. تشکیل این کلاس در هر مدرسه به رسیدن تعداد دانش‌آموزان نیازمند به حد نصاب سالانهٔ وزارت آموزش بستگی دارد، پس بهتر است پیش از ثبت‌نام از مدرسهٔ محل زندگی‌تان بپرسید.

برای ویزا و اقامت تحصیلی، بیمهٔ خصوصی با پوشش دست‌کم ۳۰ هزار یورو برای هزینه‌های درمانی و بازگشت پزشکی الزامی است؛ اگر بورسیهٔ رسمی همین پوشش را شامل شود، بیمهٔ جداگانه لازم نیست. طبق VAC Global، بیمه‌نامهٔ ایرانی هم قابل‌قبول است، به‌شرط داشتن همین سطح پوشش و ترجمهٔ رسمی به یونانی یا انگلیسی. اگر همسر یا فرزند هم اقامت بگیرند (مثل مسیر دکترای پژوهشگر)، هر یک باید جداگانه همین سطح بیمه را داشته باشد؛ این با بیمهٔ عمومی EFKA که فقط پس از شروع کار پاره‌وقت خودِ دانشجو باز می‌شود فرق دارد.

طبق راهنمای رسمی دانشگاه آتن، دانشجوی غیراروپایی فقط بیرون از ساعت کلاس و حداکثر ۲۰ ساعت در هفته اجازهٔ کار دارد. این کار تابع قانون کار عمومی یونان است، یعنی باید در تأمین اجتماعی ثبت‌نام کنید و اظهارنامهٔ مالیاتی بدهید. کسی که پیش‌تر با اقامت پیوند خانواده وارد یونان شده، از قاعدهٔ معمولِ ممنوعیت داشتن هم‌زمان دو نوع اقامت استثنا دارد و می‌تواند اقامت دانشجویی بگیرد در حالی که هنوز شاغل است.

می‌توانید تا ۳۰ روز پیش از پایان اقامت تحصیلی برای اقامت یک‌سالهٔ جست‌وجوی کار (H.11) با هزینهٔ ۱۵۰ یورو درخواست دهید؛ طبق راهنمای رسمی دانشگاه آتن، حتی اگر این مهلت بگذرد، تا دو ماه پس از پایان اقامت هم می‌توانید مدارک را تکمیل کنید. پس از سه ماه از صدور این اقامت، باید به ادارهٔ مهاجرت نشان دهید که شانس واقعی استخدام یا کاری هم‌سطح مدرکتان دارید. به‌جای این مسیر، می‌توانید برای ارشد یا دکترا هم ثبت‌نام کنید و اقامت تحصیلی‌تان را تمدید کنید.

فرزندان زیر ۱۸ سال بله، بدون نیاز به حداقل مدت اقامت شما؛ فقط باید درآمد و مسکن مناسب خانواده نشان داده شود. برای همسر، قاعدهٔ عمومی دو سال اقامت معتبر شما را می‌خواهد؛ اما اگر با همسرتان فرزند کوچک مشترک وابسته دارید یا دست‌کم ۱۸ ماه پیش از سفرتان با هم زندگی کرده‌اید، این شرط حذف یا به ۱۵ ماه کاهش می‌یابد. تصمیم نهایی با ادارهٔ مهاجرت پرتغال (AIMA) است.

تمکن پایهٔ دانشجو معادل حداقل دستمزد پرتغال است، برای ۲۰۲۶ ماهانه ۹۲۰ یورو. برای پیوستن خانواده، این رقم به‌علاوهٔ ۵۰ درصد برای همسر (۴۶۰ یورو) و ۳۰ درصد برای هر فرزند (۲۷۶ یورو) محاسبه می‌شود؛ برای همسر و یک فرزند یعنی ماهانه ۱٬۶۵۶ یورو.

سفارت پرتغال در تهران زمان مشخصی برای رسیدگی به ویزای دانشجویی اعلام نکرده و پس از ورود، نوبت‌گیری AIMA برای کارت اقامت هم ممکن است هفته‌ها تا چند ماه طول بکشد. اگر همسر و فرزندان همراه دانشجو نیایند و دانشجو بعداً برای پیوستن خانواده اقدام کند، طبق مادهٔ ۱۰۵ قانون مهاجرت پرتغال رسیدگی به این درخواست تا ۹ ماه زمان قانونی دارد و در پرونده‌های پیچیده یک‌بار به همان اندازه هم قابل تمدید است. با این حساب، از آغاز اقدام دانشجو تا استقرار کامل خانواده در پرتغال معمولاً باید بیش از یک سال زمان در برنامه‌ریزی در نظر گرفت.

بله؛ اقامتی که همسر از راه پیوستن خانواده می‌گیرد اقامتی مستقل است، نه وابسته به مجوز کار جداگانه، و طبق قانون مهاجرت پرتغال دسترسی به بازار کار را باز می‌کند. همسر می‌تواند هم به‌صورت کارمند و هم به‌صورت مستقل (خوداشتغالی) کار کند، بدون آنکه لازم باشد کارفرما یا خودش برای این اقامت مجوز کار جداگانه‌ای بگیرد. تنها نکته این است که برای تمدید همین اقامت، طبق قانون ۶۱/۲۰۲۵، شرکت همسر در دورهٔ زبان پرتغالی و دورهٔ آشنایی با اصول قانون اساسی الزامی است.

آموزش از ۶ تا ۱۸ سالگی در پرتغال اجباری و در مدرسهٔ دولتی رایگان است و ندانستن پرتغالی مانع ثبت‌نام نمی‌شود. وزارت آموزش پرتغال برنامه‌ای رسمی به نام «پرتغالی به‌عنوان زبان غیرمادری» (PLNM) دارد که ابتدا با آزمون تعیین‌سطح، جایگاه زبانی دانش‌آموز تازه‌وارد را می‌سنجد و سپس بر همان اساس برنامهٔ حمایت آموزشی و کلاس‌های تقویتی پرتغالی برایش تنظیم می‌کند. این حمایت، همراه با ورود تدریجی به برنامهٔ درسی عادی، تا وقتی دانش‌آموز بتواند مثل بقیهٔ کلاس درس‌ها را دنبال کند ادامه دارد.

برای صدور ویزا و اقامت باید بیمهٔ درمانی معتبر برای دورهٔ اقامت نشان داد یا پوشش خدمات درمانی ملی (SNS) را اثبات کرد؛ این شرط برای دانشجو و هر یک از اعضای خانواده جداگانه بررسی می‌شود. طبق مقررات سفارت پرتغال، دانشجویانی که در دانشگاه رسمی پرتغال پذیرفته شده‌اند در همان مرحلهٔ ویزا از ارائهٔ بیمهٔ مسافرتی جداگانه معاف‌اند، اما همچنان باید پوشش درمانی خود را برای صدور کارت اقامت نزد AIMA مستند کنند. همسر و فرزندان تا پیش از ثبت‌نام در SNS معمولاً با بیمهٔ درمانی خصوصی وارد پرتغال می‌شوند.

نه؛ پرتغال برخلاف برخی کشورهای اروپایی نظام حساب مسدود ندارد. راه معمول، ارائهٔ گردش حساب بانکی سه ماه اخیر متقاضی نزد سفارت است؛ به‌جای آن می‌توان «نامهٔ تعهد» (Termo de Responsabilidade) یک اسپانسر پرتغالی یا مقیم قانونی پرتغال را هم ارائه داد که باید همراه با کپی مدارک هویتی و گردش حساب سه‌ماههٔ همان اسپانسر باشد. هر دو راه باید تمکن پایهٔ ۹۲۰ یورو در ماه برای دانشجو، به‌علاوهٔ سهم هر عضو خانواده، را پوشش دهد.

در ارشد، دکترا و برنامه‌های پژوهشی، دانشگاه‌های دولتی پرتغال برنامه‌های انگلیسی‌زبان زیادی دارند و DGES امکان جست‌وجوی این برنامه‌ها بر اساس زبان تدریس را در پورتال رسمی «Study & Research in Portugal» فراهم کرده است. در کارشناسی وضعیت برعکس است؛ بیشتر برنامه‌ها به پرتغالی برگزار می‌شود و گزینهٔ انگلیسی‌زبان محدودتر است. چون این وضعیت بین دانشگاه‌ها و حتی بین رشته‌های یک دانشگاه فرق دارد، زبان دقیق هر برنامه را باید در صفحهٔ همان رشته نزد همان دانشگاه بررسی کرد.